Het begon allemaal erg klein in 1980 toen een groepje vrienden Nederlandstalige theatergezelschappen naar het Groothertogdom uitnodigde voor een publiek van in Luxemburg wonende en werkende Vlamingen. De meeste van de toen in het land verblijvende landgenoten waren werkzaam bij de Europese Unie. De Instellingen lokten hen van het vlakke Vlaamse land naar de Luxemburgse heuvels. Als Luxemburg zich niet veel later ook als financieel centrum ontplooit, vinden vele landgenoten hun weg naar het Luxemburgse bankwezen. Niet alleen de populatie Vlamingen neemt toe maar ook de Vlaamse Club Luxemburg floreert. Vandaag telt de vereniging 250 families en 60 individuele leden en beperken de activiteiten zich niet meer tot theater maar wordt voor ieder wat wils gebracht.

                    VAN ’T STAD NAAR DE GROOTHERTOG

De Corte combineerde lesgeven aan de Antwerpse Lessiushogeschool met freelance tolken voor de Europese instellingen toen hij goed 17 jaar geleden deelnam aan een vertalersexamen van het Europees Parlement. Een examen dat hem naar Luxemburg-stad in het Groothertogdom zou brengen. “Ik slaagde voor de proeven maar we hebben toch nog lang afgewogen of we de stap zouden zetten. Een internationale verhuizing heeft immers ingrijpende gevolgen voor het gezin. Mijn echtgenote moest haar job opgeven en iets anders zoeken. Onze dochter moest haar vriendjes en vriendinnetjes achterlaten en zich aan een nieuwe schoolomgeving aanpassen. Teveel verandering kan slecht uitpakken en daar stonden we toch bij stil. Maar een nieuwe omgeving kan ook positief zijn, zo zou ik in Luxemburg meer tijd voor mijn gezin, mijn vrienden en mezelf hebben. Dat is nu alweer even anders maar toen was ik nog niet zo actief betrokken bij de Vlaamse Club. Ik wist wel reeds van het bestaan van de Club af omdat ik af en toe in Luxemburg als tolk werkte en ik wel eens een activiteit meepikte.” We spreken over de tijd dat Luxemburg nog een echt gat was. De stad kende een echte boom in 1995 toen Luxemburg culturele hoofdstad van Europa was. Toen werden initiatieven genomen en stappen ondernomen om de stad aantrekkelijker te maken, die tot op vandaag hun weerslag vinden en opgevolgd worden.
Als vertaler en als voorzitter van de Vlaamse Club maar voornamelijk omdat hij zich effectief wilde integreren in de Luxemburgse maatschappij leerde De Corte het Luxemburgs, een Moezel-Frankisch dialect, dat sinds twintig jaar de officiële landstaal in Belgiës kleinste buur is. “Men kan weliswaar overal in het Frans en het Duits terecht maar toch vond ik dat ik me moest aanpassen. Ik blijf Vlaming maar ik ben hier ook te gast. Het is niet het ene óf het andere maar het ene én het andere.” De Cortes talenkennis is voor de modale mens als uitgebreid te omschrijven. Zijn werktalen zijn Frans, Italiaans, Duits en Portugees. En naast zijn moedertaal spreekt hij dus ook nog Luxemburgs en Engels.

HET NEDERLANDS OP DRIFT?

Waarom heeft Europa vertalers nodig? De Corte kent natuurlijk het antwoord: “Het beginsel van de meertaligheid, zoals dat in de EU wordt toegepast, houdt in dat de burgers, de nationale overheden, het bedrijfsleven en de gerechtelijke instanties van de lidstaten de beschikking krijgen over wetsteksten in hun eigen taal en dat hun eveneens in hun eigen taal toegang tot de instellingen van de Unie wordt gegarandeerd.” Zo kan iedere lidstaat en elke burger van de Unie op voet van gelijkheid met de Unie communiceren. “We hebben dus extra collega’s mogen verwelkomen na de uitbreiding van de Unie. Er was een grote vraag naar vertalers die een taal van de nieuwe lidstaat beheersten of er eventueel een nieuwe taal wilden bijnemen. Maar dat was niets voor mij. Ik ben een perfectionist en heb mijn handen vol om mijn huidige talenpakket te onderhouden”. Om de kosten binnen de perken te houden, moet het beginsel van de gelijkheid van de talen in de praktijk selectief worden toegepast naargelang van het belang en de bestemming van de teksten. “Het aantal officiële talen zal echter nooit verminderd worden, integendeel, er zullen er nog bijkomen. Maar niet alles wordt in alle talen vertaald. Wetgevend werk bijvoorbeeld wel omdat iedereen de wet moet kennen en begrijpen. Men kan van een Nederlandstalige niet verlangen dat hij Europese wetten in het Maltees kent en net zomin andersom. Brieven en interne documenten worden meestal beperkt tot twee à drie talen namelijk Frans, Engels en Duits. Soms wordt hier een taal aan toegevoegd als de politicus die de zaak in kwestie behandelt een andere taal heeft.”

                                                                DIALOOGTIP

”Maar het is dus correct als men beweert dat er vroeger meer Nederlandstalige teksten gepubliceerd werden. Dat hoeft evenwel geen probleem te zijn, belangrijker is dat politici het Nederlands meer zouden hanteren tijdens hun betogen in het Europees Parlement. Vooral Nederlanders vergrijpen zich te vaak aan het Engels om hun talenkennis te tonen. Vlamingen zijn, en dat is waarschijnlijk historisch gegroeid, trotser op hun taal en trekken de Nederlanders de jongste jaren mee.” Ik kan niet anders dan De Corte bijvallen en toegeven dat ik mezelf meer verbonden voel als ik Nederlands hoor praten in het Europees Parlement. De Corte beaamt, breidt de stelling uit en geeft iedereen de raad om liever zijn eigen taal te spreken en een goede tolk te nemen dan een vreemde taal slecht te spreken. “Je reputatie en status krijgen een flinke dreun als je voor een groep staat en amper uit je woorden raakt. Als je als Vlaming onderhandelt en je wil dat in het Frans of Engels doen, dan plaats je je bij voorbaat al in een ondergeschikte positie ten aanzien van de opponent die als moedertaal Frans of Engels heeft. Je mag je bij onderhandelingen nooit in een minderwaardigheidspositie laten drukken door de taal. Neem in dat geval dan beter een neutrale taal.” We mogen niet gemakzuchtig zijn maar huiveren moeten we al helemaal niet zegt De Corte. “Men spreekt over de overheersing van het Engels maar dan heeft men het in feite over het World English, waartoe ook de computertaal Engels behoort, en de taal die daar veel meer onder zal lijden dan het Nederlands is het echte Engels”, besluit de voorzitter van de Vlaamse Club Luxemburg.

             EEN TWEEDE THUIS                   

Luxemburg is helemaal niet ver. Vanwaar de behoefte onder de Vlamingen om elkaar toch op te zoeken, vraagt u zich misschien af. Freddy De Corte begrijpt die reactie. “Een verhuis naar Luxemburg houdt inderdaad niet in dat je al je lokale wortels, je familie en vrienden definitief achterlaat. Maar toch willen vele landgenoten in Luxemburg een plaats waar ze hun eigen taal en cultuur kunnen beleven. Ze komen vooral voor de sfeer want we zijn een echte vriendenkring.” Dat de nood aan onderling contact afneemt in het internettijdperk valt echter niet te ontkennen. “Het aantal leden blijft stabiel maar tien à vijftien jaar terug telden we er toch meer. Ook het aantal landgenoten in Luxemburg stagneert. Bij de Europese instellingen en in het bankwezen is de top bereikt. Daar waar de club zijn oorsprong vond in het aantrekken van theaterproducties zorgde de toevloed aan expats ervoor dat wij voor ieder wat wils moesten brengen. Anno 2005 zijn we zowel in de sociale, recreatieve, culturele als sportieve sector thuis.” De activiteiten die de club zelf of in samenwerking organiseert, en zowel elektronisch als per reguliere post verspreidt, trekken zowel jong als oud en gezinnen met of zonder kinderen aan. De Vlaamse Club wil zich opwerpen als promotor en ambassadeur van de rijke Vlaamse cultuur. Die komt dan ook uitgebreid aan bod in de culturele activiteiten, zoals muziek, dans, toneel, kleinkunst, poëzie, film, tentoonstellingen,... Zo was de Vlaamse Club bijvoorbeeld prominent aanwezig in 1995 toen Luxemburg culturele hoofdstad van Europa was. De club organiseerde toen in het Kasteel van Vianden een tentoonstelling van eeuwenoude Vlaamse wandtapijten die zowat 25.000 bezoekers trok. De bijzondere aandacht voor het Vlaamse karakter is de rode draad, maar zonder de andere culturen uit het oog te verliezen. De Vlaamse Club draagt zo zijn steentje bij tot het sociale netwerk van het multiculturele Luxemburg.

De activiteiten van het jubileumjaar worden uitgesmeerd over heel 2005. Een paar hoogtepunten: een feestelijke boottocht op de Moezel op 17 juni 2005; een groot klassiek concert met wereldberoemd Vlaams orkest begin november. Maar alle activiteiten krijgen dit jaar extra feestelijk tintje. Zelfs het leeuwtje, de traditionele mascotte, is in een nieuw kleedje gestoken. Alle informatie op www.vlaamseclub.lu

Koen Van der Schaeghe