EMIGRATIE VIA ANTWERPEN
De Red Star Line
herleeft
Wie
langsheen de Scheldekaaien in Antwerpen flaneert, kan zich
moeilijk voorstellen dat deze locatie amper een eeuw geleden
het toneel was voor één van de grootste landverhuizingen
uit de geschiedenis. Gedurende zestig jaar, tussen 1875
en 1935, reisden een slordige twaalf miljoen Europeanen
naar Ellis Island, een eilandje voor het zuidelijkste punt
van Manhatten in New York, vanwaar ze hun nieuwe leven in
de Nieuwe Wereld wilden beproeven. Als ze in het selectiehuis
op het eiland de strenge controles trotseerden welteverstaan,
want lang niet iedereen werd binnengelaten. Drie miljoen
onder hen gingen in Antwerpen aan boord van de reuzenschepen
van de legendarische scheepvaartmaatschappij Red Star Line.
Vooral de Rijnkaai (de naam verwijst naar de IJzeren Rijn,
de spoorlijn die van Keulen naar Antwerpen liep en waarlangs
tienduizenden Antwerpen bereikten) fungeerde als vertrekpunt
van de transatlantische scheepslijnen. Duitsers, Zwitsers,
Oostenrijkers, Polen, Russen, Italianen,… alle nationaliteiten
arriveerden in de Scheldestad om het ruime sop te kiezen.
Niet enkel gewone stervelingen, wiens anonimiteit enkel
de overlevering trotseerde door passagierslijsten, maar
ook latere iconen als Albert Einstein en Bob Hope namen
in Antwerpen de boot naar het onbekende.
De hoogdagen van de landverhuizers liggen al meerdere decennia
achter ons, er kwam een numerus clausus op het aantal migranten
dat de VS binnen mocht, de schepen zijn tot schroot herleid
en de oude gebouwen van de Red Star Line bleven doelloos
achter. Maar de Amerikaanse rederij die onder Belgische
vlag voer, is nooit in de vergetelheid geraakt. Meer nog,
de jongste jaren herleeft de belangstelling voor de reuzen
van de Red Star Line. Het verleden wordt omarmd door de
hernieuwde aandacht voor volkskunde, genealogie en het kosmopolitische
levensverhaal van Antwerpen. Wie het anno 2005 in Antwerpen
over de Red Star Line heeft, kan niet om drie instanties
heen: de stad bij monde van cultuurschepen Philip Heylen,
de Van Mieghem Stichting met boegbeeld en conservator Erwin
Joos en Red Star Line-specialist en verzamelaar Robert Vervoort.
Dat de Red Star Line op kruissnelheid vaart, kunnen we dit
najaar ontdekken in de Waagnatie op de Rijnkaai, waar een
multimediale tentoonstelling wordt opgezet. In 2006 krijgen
de scheepvaartmaatschappij en de kunstenaar Eugeen Van Mieghem
een gezamenlijke tentoonstelling in New York en reikhalzend
wordt uitgekeken naar het permanent onderkomen dat de Red
Star Line zal krijgen op het Eilandje in Antwerpen, voorzien
voor 2008. VIW sprak met de drie protagonisten want als
geen ander is dit een verhaal van Vlamingen in de Wereld:
ongeveer 150.000 Vlamingen die via Antwerpen de wereld gingen
verkennen.
Volgende
artikel
Koen Van der
Schaeghe
