De Ronde van Oost-Vlaanderen met Gouverneur Balthazar Veelzijdig Oost-Vlaanderen. Met schitterende vergezichten van de Vlaamse Ardennen, grillige meanders en pittoreske dorpjes langs de Leie. Waar u zich langs de oevers van Schelde en Dender in een natuurparadijs waant. Waar Reynaert de Vos u langs de Wase waterkant voert. Maar ook waar het weidse Meetjesland en bovenal het keizerlijke Gent maken dat de regio tot in de kleinste hoekjes verrast. Vooraleer Provinciegouverneur en ‘Gentenoar’ Herman Balthazar VIW door Oost-Vlaanderen leidt, houden we even halt in wat Balthazar’s eerste weg is, de nieuwste geschiedenis. Tot hij in oktober emeritus wordt, is hij namelijk in dit vakgebied als buitengewoon hoogleraar actief verbonden aan de Gentse universiteit. EEN HOED MET VIER DEUKEN Zijn provincies nog van deze tijd? En maken ze de ingewikkelde situatie van een klein land als België niet nog moeilijker? Herman Balthazar: Het is een discussie die reeds sinds 1970 loopt. De ene keer smelten de provincies bijna weg en enkele jaren later zijn ze weer sterk aanwezig. Maar ik vermoed dat de rangen sinds het zogenaamde Sint-Michielsakkoord van 1993 gesloten zijn. Het principe van provincie als politieke instelling werd toen niet alleen duidelijk omschreven, er werd ook in de regionalisering van de provinciewet voorzien. In het Vlaams parlement wordt er ondertussen werk gemaakt van een nieuw provinciedecreet dat waarschijnlijk nog dit jaar van kracht wordt. Daarnaast is er een kerntakendebat bezig waarin afgelijnd wordt welke de hoofdopdrachten van Vlaanderen als deelstaat zijn en welke taken de gemeenten toehoren. (Tot nader order de twee basispijlers van de binnenlandse structuur) Maar ook over de rol van de provincies wordt gedebatteerd. Zijn er bevoegdheden die volgens u beter een provinciaal karakter krijgen? Balthazar: Ik ben op dat vlak nooit gulzig geweest. En de positie van de gouverneur is daarin sowieso dubbel. Als voorzitter van de Bestendige Deputatie ben ik uiteraard een provinciale gestalte. Maar waar dat het vroeger door de koning was, ben ik vandaag aangesteld door de Vlaamse regering. Dus in eerste instantie is een provinciegouverneur een Vlaamse regeringscommissaris. Als men over dé provincies spreekt, gaat het vaak over opdrachten en instellingen die in de provincies hun terrein vinden en waarvan de gouverneur de coördinator is. Maar dat zijn daarom geen elementen van een eigen provinciaal beleid. Ik zeg vaak dat een gouverneur een hoed heeft met vier deuken. Een deuk voor de federale regering wat betreft politiezaken, rampen, e.d. Een deuk voor de Vlaamse regering met allerlei opdrachten aangaande administratief toezicht, openbare werken, milieu,... Vanzelfsprekend ook een provinciale deuk. En tenslotte een deuk als klankbord van en voor de lokale bevolking. Maar een bezoek aan Oost-Vlaanderen is meer dan een academische zitting. En net zoals je de provincie niet op één dag bezoekt, moet je ook enkele weken meedraaien om een beeld te krijgen op welke terreinen een gouverneur actief is. Balthazar: Wat wekelijks terugkeert, is de bestuurlijke vergadering met de Bestendige Deputatie waarin alle beleidsbeslissingen genomen worden. Als Vlaams regeringscommissaris behandel ik daarnaast een dagelijkse stroom van dossiers in het kader van het administratief toezicht op de lokale besturen enerzijds en zijn er anderzijds de opdrachten die mijn ambt krijgt van de Vlaamse regering. Enkele voorbeelden hiervan zijn het strategisch plan voor Antwerpen-linkeroever, wat Oost-Vlaams grondgebied is. Of de kanaalzone Gent-Terneuzen en de fameuze blackpoints op onze wegen. En daarnaast is er de belangrijke rol van federaal regeringscommissaris. De voornaamste taken omvatten de coördinatie van politie, brandweer en civiele bescherming tijdens een rampenplan. STERKHOUDERS In deze economisch mindere tijden is het goed dat de provincie kan steunen op enkele sterke pijlers zoals bijvoorbeeld de Gentse zeehaven. Is het bestaan verzekerd met grotere havens als Zeebrugge en vooral Antwerpen op een boogscheut? Balthazar: U maakt in die mate een vergissing dat u Zeebrugge als een veel grotere haven beschouwt al Gent. Zeebrugge is momenteel dan wel een haven die 10 miljoen ton goederen meer verscheept maar in de hele regio van Le Havre tot Hamburg behoren zowel Zeebrugge als Gent tot de middelgrote havens in Europa. Gent is echter veel belangrijker omdat de totale economische output en toegevoegde waarde van het Gentse havengebied veel groter is. De Gentse kanaalzone is veruit het tweede belangrijkste economische gebied van Vlaanderen. Sinds ongeveer tien jaar beschikken wij over het ROM-netwerk Gent-Terneuzen, een bijzonder goed geïntegreerd netwerk dat zowel ruimtelijke ordening, mobiliteit, milieu en economie overspant. Het is een permanente overlegstructuur waarin zowel de betrokken gemeenten, de provincie, de Vlaamse administratie, de NMBS en De Lijn hun plaats hebben. Met één stem overleggen wij dan ook met de Nederlanders omdat de Gentse haven nauw samenhangt met de situatie in het Scheldebekken. En het gunstige economische spectrum stopt ook niet aan de grens? Balthazar: Inderdaad want als je over de ontwikkeling van de Gentse haven spreekt, moet je onmiddellijk ook over de ontwikkeling van de haven van Terneuzen spreken. Het is een Vlaams-Nederlandse activiteit. Het is zelfs zo dat de hele economie van Terneuzen zich achter de sluis bevindt. De hoofdbekommernis én uitdaging naar de toekomst toe is ongetwijfeld om op middellange termijn samen met de Nederlanders het kanaal van een nieuwe sluis te voorzien. De huidige dateert immers al van 1968 en voldoet niet meer aan de huidige eisen. Een andere socio-economische weldoener voor het Gentse is auto- en vrachtwagenfabrikant Volvo dat in samenwerking met de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding) een uniek experiment opstartte om honderden werknemers bij te scholen. Is dit de toekomst? Balthazar: We hadden het grote geluk dat in 2002 enkele bedrijven grote bedragen investeerden in onze regio. Ik verwijs naar Stira Enso maar ook naar Volvo, wiens investeringen rechtstreeks 1.500 nieuwe arbeidsplaatsen opleverden. Onrechtstreeks zorgden toeleveringsbedrijven voor nog eens het dubbele aan nieuwe plaatsen. Met in het achterhoofd dat de Zweedse fabrikant een zeer aantrekkelijke werkgever is, konden wij twee zaken doen. Óf niets doen waardoor de arbeidsmarkt zichzelf zou regelen met als gevolg dat Volvo wel aan de nodige krachten raakt maar dit ten koste van andere bedrijven. Óf het hoofdprobleem aanpakken, namelijk een aantal structureel laaggeschoolde werklozen door middel van een specifieke opleiding terug aan een job te helpen. Samen met de VDAB kozen wij voor de laatste optie. De gevolgen zijn drieërlei. Vooreerst verstoren we de arbeidsmarkt niet. Daarenboven helpen we voor een deel de werkloosheid oplossen. En minstens even belangrijk in het behoud van arbeidsplaatsen is het positieve signaal naar de bedrijfswereld toe waardoor groei en uitbreiding mogelijk blijven. Wat is de functie van een gouverneur hierin? Balthazar: Het is één van de taken van de gouverneur om de betrokken actoren rond de tafel te brengen en stimulerende maatregelen te helpen bevorderen. . Is dát dan het voordeel van een provincie, zij kent –in vergelijking met de Vlaamse overheid – de noden. Ze staat ook dichter bij de bevolking, zijn groter dan de steden en gemeenten en kunnen net daardoor beter een grensoverschrijdend beleid voeren. Balthazar: Dat is de juiste analyse, want voor een aantal zaken is de provincie de aangewezen schaal. Net boven het lokale belang, maar dicht genoeg om als antenne te fungeren. DE LEEUW ONTMOET DE DRAAK Op de site van de provincie las ik over de Oost-Vlaamse samenwerking met de Chinese provincie Hebei. In welk kader kunnen we deze contacten situeren? Balthazar: We spelen inzake externe betrekkingen veeleer een bescheiden rol, supplementair aan de inspanningen van Export Vlaanderen. Waarom is die versterkende schaduw belangrijk? Omdat je als lokale en intermediaire schakel directe contacten kan leggen met gelijke besturen in het buitenland. Het rechtstreekse contact wordt verkozen boven de omweg via het nationale niveau, want dat leidt tot vertraging. Hierdoor kan een kleine Europese provincie als Oost-Vlaanderen een niet onbelangrijke rol spelen in zo’n reusachtig land als China. De verzustering van stad tot stad of provincie tot provincie heeft vaak economische gevolgen. Voor China is het een verhaal apart omdat ik het land reeds kende vanuit mijn vorig leven. In 1988 werden de eerste contacten gelegd en hoewel de provincie Hebei, rond de hoofdstad Peking, de omvang heeft van Frankrijk, bleek dat zij stonden te springen om contacten te leggen met een lilliputter als Oost-Vlaanderen. Op 15 jaar tijd zijn er een hele reeks initiatieven ontsprongen, investeringen gerealiseerd en handelscontracten opgebouwd en dit op verscheidene niveaus. De laatste jaren is dit vooral op vlak van de milieusector – ik verwijs hierbij naar de bouw van een grote waterzuiveringsinstallatie in de hoofdstad Shijazhuang - en naar de bosbouw waarbij twee belangrijke Oost-Vlaamse bedrijven (Sylva en Sylma) de weg naar China in het algemeen en Hebei in het bijzonder hebben gevonden. Het oprukken van de Gobiwoestijn en de daarmee gepaard gaande toenemende erosie en de zandstormen maken dat er zeer veel overheidsgeld werd vrijgemaakt voor enorme herbebossingprojecten van tienduizenden hectaren.met Ook andere Oost-Vlaamse bedrijven sloten contracten af in Hebei of deden er investeringen en ook spin-offs van de universiteit spelen er een rol.. IN VERVOERING Een provincie met zes toeristische regio’s (zie inleiding) en steden als Gent, Oudenaarde, Aalst, Dendermonde, Sint-Niklaas, Geraardsbergen, Eeklo, Ronse,… De parels zijn niet op één hand te tellen, je zou voor minder toerist in eigen streek worden? Balthazar: Het aanbod is niet enkel ongelooflijk groot maar ook zeer divers. En neen, niet enkel voor bezoekers van buiten de provincie maar evenzeer voor de Oost-Vlamingen zelf. Ik geef mensen vaak de raad eens op ontdekking te gaan in eigen streek, een bezoek te brengen aan het eigen provinciaal domein of in het verleden te graven in bijvoorbeeld het Provinciaal Archeologisch Museum Ename. Of de Ronde van Oost-Vlaanderen te fietsen? Staat er trouwens geen woord te weinig in de naam van de wielerklassieker? Balthazar: Het heroïsche van de Ronde wordt inderdaad in onze contreien uitgevochten en straalt ook af op de provincie. De Ronde is een verhaal apart en kreeg ook een andere dimensie toen enkele jaren terug een provincieraadslid het idee lanceerde voor het Belevingsmuseum Ronde van Vlaanderen. Dit werd op alle banken met veel geestdrift onthaald en in Oudenaarde is het momenteel dé stopplaats tijdens fietsescapades. Ik heb in die achttien jaar dat ik gouverneur ben de toeristische sector geweldig zien groeien. Tot op vandaag wanneer vooral de ontwikkeling van streekproducten en gastronomie in de lift zitten. Oudenaardse bruinen, Geraardsbergse mattentaart, Roman bier, Wortegemse citroenjenever, Tierenteyn mosterd,… lijken misschien blikvangers van Bourgondisch volksvermaak maar kennen de laatste jaren een echte revival. Dé trekpleister van de provincie blijft zonder enige twijfel Gent maar bij die naam denken bezoekers vaak als eerste aan pittoreske pleintjes, schattig betegelde straatjes en imposante kathedralen. Toch profileert de Arteveldestad zich steeds meer als een ambitieuze congresstad? Balthazar: Gent Congres, een initiatief van de provincie, de stad Gent en de Universiteit Gent is eigenlijk een gevolg van de groei van onze universiteit. Een grote universiteit heeft immers heel wat internationale contacten en organiseert op geregelde tijdstippen congressen en conventies. Congressen die een niet te onderschatten economische functie hebben. Dus hebben wij besloten onze hoofden bij elkaar te steken om de verschillende facetten op elkaar af te stemmen om zo tot een dynamisch geheel te komen. Congressen worden meer dan vroeger ín het historische stadscentrum gehouden met exponentiële gevolgen voor het horecawezen en de Gentse toeristische sector in het algemeen. Koen Van der Schaeghe http://www.oost-vlaanderen.be (site provincie) http://www.oost-vlaanderen.be (site toerisme Oost-Vlaanderen) http://www.crvv.be (Centrum Ronde van Vlaanderen) http://www.gentcongres.be (Gent Congres)