Olivier Smekens

Bankier getuigt: partner als motor van een expatriatie

Vijftien jaar geleden begon Olivier Smekens (43) zijn expatcarrière bij KBC. Samen met zijn vrouw Nele en hun pasgeboren dochter Marie vertrok hij naar Londen. Het begin van een reis die van dit echtpaar en hun kinderen wereldburgers maakte. Want ook andere steden volgden. De Belgische bank- en verzekeringsgroep KBC stelt immers 49 Belgen met langetermijncontracten tewerk in het buitenland, van Hongkong tot de VS. Intussen ervaart het vijfkoppig gezin Smekens de laatste fase van een unieke expatbeleving in Bratislava.

Sinds 2012 is Olivier verantwoordelijk voor dienstverlening aan bedrijven bij ČSOB, de Slovaakse dochter van KBC. Dat gaat voornamelijk om financiering van Slovaakse bedrijven, zijn team bestaat dan ook uitsluitend uit Slovaken. Dat geeft een andere ervaring dan zijn expatperiodes in New York en Londen.

“Het zijn verschillende culturen, met andere verwachtingspatronen”, legt Olivier uit. “Maar uiteindelijk streeft iedereen naar hetzelfde. Zowel professioneel als privé is het expatleven een boeiende rit. Je leeft een onorthodox leven, leert je aanpassen en leeft buiten je comfortzone. Het is daarvoor dat je expat wordt, je groeit en verandert als mens, het financiële aspect is dan bijkomstig.”

Slovaaks team

In 1999 nam KBC de Slovaakse bank ČSOB over, die naam is behouden in combinatie met het logo van KBC. De bank bekleedt er momenteel een ‘challenger positie’ op de vierde marktplaats. Op een kleine markt, met zo’n zeven concurrerende banken, betekent dat dat ze hard moet werken om een spreekwoordelijk stuk van de taart te bemachtigen. Onder de 2600-tal werknemers zijn vier Belgen, waaronder Olivier. Als een van de weinige expats van KBC in Bratislava, kwam hij aan het hoofd te staan van een volledig Slovaaks team. 

Bij aankomst merkte Olivier de spanning in zijn team om een niet-Slovaak als leidinggevende te hebben.  “Het was ook voor mij een aanpassing. Tijdens mijn eerste week op kantoor kwam er iemand met een probleem bij me langs. Ik vroeg hem welke alternatieve oplossingen hij mogelijk zag. ‘Sorry, maar ik ben niet de baas, jij moet dat beslissen’, was zijn antwoord. Ik kwam net uit New York, een heel andere wereld, waar werknemers samen naar oplossingen zoeken en  waar ruimte is voor initiatief. Werknemers hier zijn die aanpak niet gewoon. Ze gaan ervan uit dat zij hun job hebben en beslissingen worden door de baas genomen. Die mentaliteit wijzigen is heel moeilijk. Dat neemt niet weg dat hier fantastische, zeer collegiale mensen werken met een sterke wil om te slagen.”

De tijd dat de expatvrouw gezien werd als 'chauffeur voor de kinderen' en 'huisvrouw die gaat shoppen', mogen we stilaan achter ons laten.

Advies uit eigen ervaring

​Niet alleen de mentaliteit van de bevolking, ook de grootte van de stad en de bevolkingsdichtheid vragen een grote aanpassing van een expatgezin dat van New York naar Bratislava verhuist. Zeker na een inburgering van zes jaar in de Big Apple. Je vraagt je al snel af of de familie Smekens die droombestemming van vele expats nu niet verschrikkelijk mist. “Misschien wel een beetje”, luidt het. “Maar het gras is er niet veel groener dan in Slovakije. Je hebt overal problemen die je moet oplossen en je kan niet elke dag op Fifth Avenue gaan shoppen. Het Engels als voertaal maakt het makkelijker om je te redden en er heerst inderdaad een speciale energie in de stad, maar je moet het ook niet verkopen als het paradijs. New York is een hype, een ‘place to be’. Toch zou ik er niet per se terug willen wonen.”

Olivier leverde enkele jaren geleden in New York fantastisch werk voor BelCham, de Belgisch-Amerikaanse kamer van koophandel. Een organisatie die al meer dan honderd jaar bestaat. “Op het moment dat ik er aankwam, was die op sterven na dood. Samen met een aantal partners brachten we de organisatie terug tot leven. Momenteel is het de belangrijkste Europese incubator voor start-ups in de VS. Wat zeker interessant is voor Belgische bedrijven. Hier in Slovakije is zoiets ondenkbaar. 

Er zijn een 25-tal Belgische bedrijven aanwezig, een kamer van koophandel zou hier weinig zin hebben.”

Zijn advies levert Olivier Smekens gestoeld op jarenlange ervaring. Niet alleen in de banksector, maar ook met zijn eigen ondernemingen. "Je kan pas advies geven als je zelf de pijn en het lijden van het ondernemerschap hebt gevoeld. Daarom vind ik het belangrijk om naast mijn werk als bankier ook een eigen bedrijf te leiden. Nele en ik zijn trouwens opgegroeid in een ondernemersgezin. Je leert zo een heel andere kant van de wereld kennen, dat geeft je een zelfstandig gevoel en je leert vechten om er te komen. Daarnaast versnelt zo'n eigen zaak ook het integratieproces in het buitenland, het biedt een mooie aanvulling op de contacten die je bijvoorbeeld aan de schoolpoort legt."

Expatriëren met kinderen

​​Hoewel Olivier tijdens zijn studies al een Erasmus-ervaring had, was een carrière in het buitenland oorspronkelijk niet zijn grote droom. Tijdens een netwerkevenement kwam het onderwerp ter sprake. Olivier deed daarop mee aan expatexamens binnen de bank, die zijn flexibiliteit en aanpassingsvermogen testten. Toen bleek dat hij gekwalificeerd was, kwam in 2001 de grote stap. Een sprong in het onbekende, en zijn vrouw sprong mee.

"Heel toevallig kon ze op dat moment springen. Nele werkte bij Sabena. Drie maanden nadat ik de vraag kreeg om naar het buitenland te gaan, viel bij die luchtvaartmaatschappij het faillissement. Onze dochter was slechts twee maanden oud, dus we pakten haar op in de Maxi Cosi en hup, we waren weg. Op dat moment stap je in een leven waarvan je later beseft dat dit 'avontuur' voor jou het echte leven is voor je kinderen. Ik zie de kans groot dat onze kinderen snel het huis uit zijn, dat is de prijs die je betaalt als expat."

"Als je adressen wil weten voor het nachtleven in Londen of New York, moet je niet bij ons zijn. De eerste acht jaar hebben wij, en zeker mijn vrouw, tussen de baby's en Pampers geleefd. Een vrouw kan veel. Dat vind ik ook enorm belangrijk aan het verhaal van een expat: de expatcarrière is slechts mogelijk dankzij de steun van de partner. Ik vind het trouwens fantastisch dat KBC recent het initiatief nam om Nele te spreken over haar verwachtingen van mijn expatcontract. Dat lijkt me redelijk uniek!"

De tijd dat de expatvrouw gezien werd als 'chauffeur voor de kinderen' en 'huisvrouw die gaat shoppen', mogen we stilaan achter ons laten. Net zoals Nele zijn er vele expatpartners die een manier vinden om zich succesvol te ontplooien in elke nieuwe omgeving. Dat is een niet te onderschatten uitdaging. De zoektocht naar een nieuwe plaats in de maatschappij valt soms zwaar, maar die plaats is er wel degelijk. Door hun flexibiliteit en ondersteuning, vormen expatpartners vaak de belangrijkste motor voor de expatriatie.

Nieuwe bestemming

​In Bratislava zijn Vlaamse expats een zeldzaam soort en de Belgische gemeenschap is er bijzonder klein. Tel daarbij dat Slovaaks een moeilijke taal is en communicatie in het Engels er vaak onmogelijk is, dan kan je concluderen dat het geen typische expatbestemming is. Dat maakt de integratie er niet makkelijker op. “Fysiek wonen we in Bratislava,” vertelt Olivier, “maar eigenlijk leven we in een expatbubbel. We leerden geen Slovaaks en na drie jaar vergeet ik nog steeds de verschillende benaming voor volle en halfvolle melk. Dat zorgt natuurlijk voor een andere  winkelervaring dan in New York.”

“We leven niet het typisch 'Slovaakse' leven, maar we wonen hier wel graag. Er is veel natuur, het is hier veilig en er heerst een sterke loop- en fietscultuur, dat bevalt ons. Intussen trekken we alle vijf onze plan. Onze kinderen, Marie (15), Jules (12) en Louis (10), gaan naar een internationale school, maar ze hebben ook Slovaakse vrienden. En mijn vrouw Nele richtte haar eigen zaak Mojid Bands op, dat levert identiteitsarmbanden wereldwijd.”

Nu ze hun draai gevonden hebben, is het bijna tijd voor iets anders. Olivier rondt zijn laatste paar maanden in Bratislava af, in afwachting van orders voor een nieuwe bestemming. Welke dat zou kunnen zijn, blijft lang een vraagteken. Zorgen maakt het gezin Smekens zich daar niet over, spannend is het wel.  “Voor veel mensen zou zo’n verhuis een complexe aangelegenheid zijn, maar wij zijn het intussen gewoon, dit is onze wereld.”