DUBBELE NATIONALITEIT
IS EEN RECHT
EEN EXCLUSIEF GESPREK MET MINISTER VAN
BUITENLANDSE ZAKEN LOUIS MICHEL

Eind augustus organiseerde Vlamingen in de Wereld een wereldwijde rondvraag omtrent de dubbele nationaliteit. Dat VIW daarmee de knuppel in het hoenderhok gooide, werd vlug duidelijk aan de hand van de honderden reacties die wij van jullie mochten ontvangen. Even later weerklonken ook de eerste geluiden uit verscheidene politieke middens. Vele jaren eerder reeds sprong Louis Michel, de huidige Minister van Buitenlandse Zaken, op de barricades voor Belgen in het buitenland. Hoewel de strijd van de voorstanders een eerste vrucht afwierp met de deelname van de buitenlandse Belgen aan de federale verkiezingen, staan er nog moeilijke discussies op het programma. Louis Michel steekt zijn misprijzen voor tegenstanders van dubbele nationaliteit en het stemrecht voor landgenoten in het buitenland niet onder stoelen of banken. Een gesprek.
 Bent u verbaasd over de grote vraag naar de dubbele nationaliteit bij landgenoten in het buitenland?
Louis Michel: Absoluut niet. Wat mij wel steeds opnieuw verbaast: Waarom de aandacht zo lang op zich liet wachten? Wij hebben moeten vechten om het stemrecht te verkrijgen. Wij moeten nu hetzelfde doen om de dubbele nationaliteit te verkrijgen. Sommige politici beschouwen Belgen in het buitenland blijkbaar als vreemdelingen. Dat is niet alleen immoreel en pervert maar ook onaanvaardbaar. Drie jaar heb ik moeten ploeteren om iets wat vanzelfsprekend zou moeten zijn: stemrecht voor buitenlandse Belgen. De respons op jullie enquête maakt duidelijk dat Belgen vragende partij zijn; zowel voor stemrecht als dubbele nationaliteit. Met het stemrecht hebben wij reeds een enorme stap voorwaarts gezet maar wij zijn er nog niet: er zijn ook nog gemeenschaps-, gemeente- en Europese verkiezingen. Of dit reeds voor juni 2004 zal gelden? Ik weet het niet. Het zou moeten maar het wordt moeilijk.
Veel persoonlijke lofbetuigingen ten opzichte van uw persoon en uw partij de MR (Mouvement Réformateur) mochten wij lezen... velen in het buitenland zien u als enige voorstander om de nationaliteitswet te wijzigen. Waarom uw inzet?
Michel: Die overtuiging heb ik reeds langer maar deze wordt aangemoedigd door de vele concrete vragen. Van een Vlaamse man bijvoorbeeld, hij woont en werkt in Mexico als consulent. Hij wenst er een bedrijfsgebouw te kopen maar kan dat enkel als hij de Mexicaanse nationaliteit aanneemt. In dat geval zou hij de Belgische nationaliteit verliezen. Dit is geen alleenstaand geval en ik heb hem beloofd een wetsvoorstel te steunen. En dat beloof ik bij deze ook aan de honderden mensen die op jullie peiling reageerden. Belgen zijn dan niet echt chauvinistisch, landgenoten in het buitenland hebben dikwijls een zeer diepe band en grote affectiviteit met ons land. Familie en vrienden maken dat zij regelmatig afzakken. Velen voorzien ook om op een bepaald moment in hun leven voorgoed terug te keren.

EXTRA DIMENSIE

Ziet u naast praktische ook emotionele redenen?
Michel: Het klinkt misschien filosofisch maar ik vind dat een mens het recht heeft om zichzelf verschillende wortels toe te eigenen. Het is menselijk dat een persoon de band met zijn geboorteland wil behouden. Ik zou zelfs durven zeggen dat het een bewijs van innerlijke rijkdom is. Maar diezelfde persoon moet ook nieuwe banden – praktische zowel als persoonlijke of affectieve - kunnen creëren en dito gevoelens beleven op de plaats waar hij zijn leven (tijdelijk) doorbrengt. Het aannemen van die lokale nationaliteit geeft daar een extra dimensie aan. En waarom moet een persoon dan zijn eerste nationaliteit verliezen om de verwantschap met een ander land te bekrachtigen. Persoonlijk vind ik dat een beperking van de persoonlijke vrijheid.

Allemaal argumenten pro... maar ziet u ook argumenten contra? Bvb. mensen die zo het goedkoopste belastingstelsel kiezen..., mensen die van nationaliteit veranderen als het hen goed uitkomt..., aangetrouwde buitenlanders die op deze manier van onze sociale zekerheid kunnen genieten.
Michel: Dat zijn allemaal slechte argumenten. Genieten van de Belgische deugden kan op vele andere manieren. Men hoeft geen Belg te zijn om van de sociale zekerheid te genieten. Dergelijke opmerkingen noem ik vertragingsmanoeuvres.
Intussen hebben enkele lidstaten binnen de EU (Nederland, Frankrijk, Finland, Duitsland en Italië) wel de mogelijkheid geschapen om hun landgenoten dubbele nationaliteit toe te staan. Waarom is België niet gevolgd?
Michel: Uit politieke onwil. Ik kan echt geen andere reden bedenken. Sommige partijen zijn openlijk terughoudend omwille van ideologische redenen. Voor sommige politici zijn landgenoten in het buitenland rijkelui. Anders zouden zij toch niet in het buitenland wonen. Dat is wel erg simplistisch natuurlijk. Ik heb politici gekend die, zonder enige voorkennis, Belgen in Congo bestempelden als uitbuiters. Congolezen zelf daarentegen smeken ons om ondernemers,
 

Belgische investeringen en steun. Om diezelfde redenen dachten die politici dat deze uitgeweken landgenoten centrum-rechts (lees: liberaal of katholiek zouden stemmen) zouden stemmen. Zo eenvoudig is dat. Ik betwist niet dat vele landgenoten katholiek of liberaal gestemd hebben. Het zijn veelal mensen die vrij ondernemen hoog in het vaandel voeren. Maar dat heeft meer met hun levensbeeld dan wel met partijen te maken. Anderzijds moet men mij niet komen vertellen dat ontwikkelingswerkers en ngo-vertegenwoordigers liberaal stemmen.
In hoeverre vindt u dat het federale parlement deze wetwijziging moet bespreken? Of moet er gewacht worden op een Europees initiatief?
Michel: Door de uitbreiding van de Europese Unie zou een dergelijk maatregel op de lange baan geschoven worden. Ik denk dus dat het beter is dat ieder land de dubbele nationaliteit zelf definieert en autonoom beslist over een wettelijk kader.

Als de wetswijziging er komt: op welke termijn verwacht u dat verwerving van de dubbele nationaliteit effectief mogelijk wordt? Denkt u in termen van maanden of jaren?
Michel: Maanden. Een technische werkgroep is trouwens reeds de verschillende mogelijkheden aan het bekijken. Ik ontken niet dat er moeilijkheden zijn op juridisch en administratief vlak... maar dat mag de procedure niet verlammen. Wat betreft de dubbele nationaliteit zijn er minder problemen dan met het kiesrecht.

TWEE ZETELS

Sommige kritische landgenoten in het buitenland betichten u van electoraal opportunisme... u moet toegeven dat een dergelijk standpunt u heel wat stemmen kan opleveren?
Michel: Ik kan u verzekeren dat zowel de dubbele nationaliteit als het stemrecht voor mij altijd een puur ideologisch strijdpunt geweest is. Toen Jean Gol en ikzelf twintig jaar terug reeds ijverden voor het stemrecht was ik noch voorbestemd om minister van Buitenlandse Zaken te worden noch in staat te weten welke electorale voorkeur die mensen zouden hebben. Wij waren zeer geschokt toen sommige politici stemrecht vroegen voor allochtonen, waar ikzelf ook voor opteer, maar tegelijkertijd stemrecht weigerden voor onze vrienden in het buitenland.
Wat ik wel moet toegeven is dat Guy Verhostadt als premier en ikzelf momenteel misschien het voordeel hebben een bekend gezicht te zijn in het buitenland. Maar wij hebben niet altijd tot de meerderheid behoord.
Wat neemt u bepaalde politici in deze kwalijk?
Michel: Waarmee komen de socialisten nu voor de dag? Zij hebben een naar Frans voorbeeld wetsvoorstel ingediend om een kiesdistrict te creëren dat globaal de landgenoten in het buitenland zou vertegenwoordigen. Er zouden twee zetels (één Vlaamse en één Franstalige) voorbehouden zijn voor parlementsleden die Belgen in het buitenland vertegenwoordigen. Dat kan er bij mij niet in. Het is onaanvaardbaar dat op deze wijze flagrant het gewicht van hun stem beperkt wordt. Waarom? Naar schatting zijn er 400.000 Belgen in het buitenland, waarvan er 250.000 zich registreerden. De helft daarvan nam deel aan de verkiezingen. Een kiesarrondissement, want dat wil men er dus van maken, met 400.000 mensen levert niet twee maar acht zetels op. Op die manier beperken zij flagrant het gewicht van die mensen.
Wat is uw alternatief?
Michel: Volgens mij, en anderen, zijn de landgenoten in het buitenland evenzeer Belg als zij die binnen de landsgrenzen wonen. Ze moeten dus dezelfde rechten hebben. Waarom zou een stem vanuit het buitenland minder waard zijn? Ik ben geen voorstander dat parlementairen hun werkzaamheden slechts op één aspect, in casu de Belgen in het buitenland, toespitsen. Alle politici moeten bekommerd zijn om de buitenlandse Belgen: het zijn onze beste ambassadeurs en moeten als dusdanig behandeld worden.


Koen Van der Schaeghe