LEES UPDATE 5

DEEL 1
In de loop van de 23 jaren dat ik, jeannine de beleyr, in Haïti leef en werk heb ik erge gebeurtenissen meegemaakt...staatsgrepen, opstanden, cyclonen... overkoepeld door blijvende armoede en mizerie... maar wat nu op ons afkomt is erger dan ooit...

De dag van de aardbeving kwam ik met de drie kinderen en  2 Nederlandse bezoekers terug uit Puerto Plata in barslecht weer...

Terug in Akil Samdi waren we aan het uitpakken toen plots alles aan het huis trilde... ik riep de kinderen naar buiten en vertelde hen dat het een aardbeving was, dat deze kleine schokken wel vaker te voelen waren en toonde hen de kleine barsten in het cement als gevolg van vroegere trillingen... ik kon op dat moment nog niet vermoeden wat zich in de hoofdstad afspeelde...

Pas wanneer Leonne via de radio het dramatische nieuws vernam en we geen telefonische verbinding meer kregen met geen enkele plaats in het land, beseften we dat de aardbeving vernieling had aangebracht. Op dat ogenblik was mijn beschikbaar internet het enige communicatiemiddel... voor even.... want ook dat viel uit, maar dan wel door de barre weersomstandigheden...

We zijn nu een dag verder en we zijn onbeschrijfelijk bezorgd om veel...

Eerst en vooral de bezorgdheid om onze partners en staff-leden in de hoofdstad. Via enkele mails hebben we vernomen dat Mon-Rêve, waar de Scheutisten verblijven, geen slachtoffers heeft. Maar van Carmelle, mijn naaste medewerkster, van Reynold, Venel, Pontien, staff-leden hebben we nog geen nieuws en deze mensen wonen in populaire wijken, vooral Carmelle woont in een meer bedreigde zone. Leonne is haar tante, en het is begrijpelijk dat zij gerechtvaardige angst heeft om haar zus, neven en nichten...

In het dorp Akil hangt de prangende vraag bij ieder die familie heeft in de hoofdstad... “leven ze nog?”

De kreten van rouw zullen de komende dagen en weken als een zwarte sluier over gans Haïti hangen want Port-au-Prince is een concentratie van inwijkelingen. Een natuurramp kijkt naar geen functie, een titel, een instelling... Arm of rijk, hooggeplaatst of dakloos, Haïtiaan of buitenlander, in alle rangen zijn slachtoffers...

Vandaag ben ik naar Cap-Haïtien gereden... door modder en zwellende rivieren... over gebroken asfaltwegen dicht bij de stad... Alle banken waren gesloten... met mijn laatste gourdes heb ik een voorraad voedsel aangekocht... vrijdag hoop ik aan de grens met de Dominikaanse Republiek Amerikaanse dollars om te ruilen... want het personeel heeft het salaris nodig.

De sfeer in Cap-Haitien was drukkend, opvallend minder verkeer, geen schoolkinderen... wel veel mensen die hun handeltje proberen verder te doen, alles grauw en grijs door de regen... als die depressie niet vlug overdrijft zal ook het noorden in chaos geraken door wateroverlast en overstromingsbedreiging...

Opweg naar huis, over 60 km, realiseerde ik me dat nog heel wat mensen helemaal niet beseffen wat er echt aan de hand is... ze zien geen beelden, hebben geen radio... In de Eerste Wereld kan men de schrijnende foto’s en video’s van de ramp zien... hier komen de mensen uit hun schamele akkers, van de povere markt... zondag in de kerk misschien zal de dominee of de priester hen vertellen hoe het hart van het land is verlamd, in coma is.

Vanuit Ti Solèy Leve willen we ons weerbaar opstellen zodat we zo een steun kunnen zijn voor hen die het nodig hebben, zullen hebben,  in hun rouw of in de heropbouw van een huis of bij materiële en financiële tekorten.... de tijd zal ons duidelijk maken waar en hoe we het meest dienstbaar kunnen zijn.

En zo is ook onze wens om in het voorjaar naar België te komen met de drie kinderen Charline, Nelson en Jetro alvast verlegd naar het najaar... het aanmaken van hun paspoorten en de aanvraag voor een visum moest in de hoofdstad gebeuren...

Ook hierover zullen we pas veel later duidelijker inzicht krijgen.

Er is al de vraag gekomen of financiële hulp kan. Dank alvast. We zullen contact nemen met de kerngroep van TSL- internationaal, onze achterban in Vlaanderen of er een Noodhulp- rekeningnummer kan worden aangemaakt. We berichten daarover dan in een andere mail.

Wetende dat jullie allen sterk verbonden zijn met ons, dat jullie mee uitkijken naar hopelijk positief nieuws over onze medewerkers en andere bekenden in Port-au-Prince,

zend ik nu een genegen groet uit Aki

Jeannine

DEEL 2

(update 18/01/10)

Ooit zal ik zeggen dat ik twee levens in Haïti heb geleefd, een leven voor de aardbeving en een leven erna... de grens in tijd is maar een paar seconden trilling... de grens in emotie is onbeschrijfbaar groot... de breuklijn is gezet, het oude Haïti bestaat niet meer, het nieuwe heeft de vorm van vele vraagtekens.

Terwijl overal in de wereld de eerste ontzettende beelden uit Port-au-Prince te zien waren, liep hier in Akil Samdi het oude leven nog even voort... boeren trokken door de regen naar hun schamele akkers, vrouwen gingen naar de markt, kinderen trokken figuren in de modder... men kloeg over het barslechte weer en de regen die veel te laat kwam... de rijstoogst was al lang mislukt en honger zou er zeker komen...

Jongeren verzamelden als altijd in groepjes bij elkaar en hadden hun theorie over het schokken van de aarde, konden er niet uitgeraken of dit nu het werk van de duivel of Bondye was geweest.

Maar plots vielen al hun telefoons uit en kwamen de eerste berichten dat in de hoofdstad een drama gebeurde dat nog geen beeld had, enkel woorden... "het paleis is weg, de kathedraal, ganse wijken en duizenden doden..."

Het verzamelpunt verlegde zich naar de huizen waar een radio was, een radio met actieve batterijen.

Het internet in ons centrum was de enige weg om in te schatten wat er werkelijk was gebeurd. Datzelfde internet deed ons beseffen hoe groot de kans was dat familie van de dorpsbewoners, dat onze medewerkers in Port-au-Prince, dat dierbaren voor het personeel in Ti Solèy Leve het toeslaan van de harde natuur niet hadden overleefd.

En hoe ellendig het was dat een volk dat in korte tijd had geleerd te communiceren per telefoon van alle informatie en contacten was afgesneden.

E-mails kwamen in en uit met telkens dezelfde vraag en telkens het hetzelfde antwoord, neen, we weten nog niets over onze beste medewerkers Carmelle, Reynold en Venel, over de paters Scheutisten, Belgische vrijwilligers, over de studenten van Akil, over de vele familieleden...

Vier dagen zijn we nu verder... er is schaars telefoonverkeer...

Carmelle leeft en haar familie is ongedeerd maar hun huis is weggeveegd,

Reynold en Venel kunnen gelukkig hun energie nog inzetten om anderen te redden, hun eigen huis is weggeveegd,

Ook van de Scheutisten komt nieuws, er zijn geen doden... maar het provinciaal huis is weggeveegd,

Innosant, een onderwijzer van TSL die verder studeert is er nog, zijn verblijfplaats is weggeveegd,

De sluier van de angst wordt even door het teken van "leven" weggenomen, heel even, want dan is er weer de spannende onrust om zovele anderen...anderen met een naam, met een familieband, met een gezicht...

De zoveelste nacht zet zich in... het is geen nacht van echt slapen, het is een nacht van recupererende energie en nadenken over hoe en waar we in de komende dagen, weken en maanden weerbaar en dienstbaar kunnen zijn.

De ochtend brengt de coaches en ander personeel weer samen... ik toon hen beelden op het internet... Terwijl de wereld met man en macht de hulp inzet, stellen wij onszelf de vraag wat nu ONZE taak wordt binnen Ti Solèy Leve? Op meer dan 200 km van Port-au-Prince, op meer dan 300 km van Jakmel en andere geraakte plaatsen...

- we starten met het eerste initiatief: wie geen telefoon heeft kan hier gratis komen telefoneren op zoek naar... het netwerk groeit..."heb je contact met iemand, kan die dan informatie geven over andere bekenden in de buurt?" er komt goed nieuws, er blijven twijfels....

Veronique, een medewerkster, houdt het niet langer vol, vertrekt naar Port-au-Prince, op zoek naar haar zoon.... Ti Solèy Leve zorgt er voor dat ze niet met lege handen moet gaan... na een paar uur is zij terug... ze kreeg telefonisch de raad niet verder te reizen... Port-au-Prince wordt meer en meer een rovershol... moe en hopeloos krijgt ze bij ons toch een bord eten binnen.

- Ik trek naar de grens en doe een goede voorraad voedsel op... want ons centrum moet "gasthuis" kunnen zijn... wijkplaats.

Ik wissel Amerikaanse dollars uit op straat want alle banken zijn gesloten, ik reken uit hoeveel keer ik dat nog kan doen... hoelang ik nog het personeel kan betalen als ik niet aan de rekening kan...

Het hamsteren is nog niet helemaal begonnen maar diesel en benzine zijn er niet meer, zijn al opgekocht om later met woekerprijzen te verkopen, net als de vele voedings-en onderhoudsprodukten die uit de Dominikaanse Republiek worden aangesleept... waar ellende is, komt ook de economische aggressiviteit... de ene zijn dood is de andere zijn brood... of toch niet... want op weg naar huis hoor ik in de radio getuigenissen van solidariteit, van deelkracht, van collectieve creativiteit...

- Het is zaterdag.... ik krijg een mail van de Scheutisten.... ik lees de namen van doden... mensen met wie ik heb gepraat, gelachen, aan wie ik financiële steun gaf voor de studies van de kinderen... Morel, mijn garagist belt, is zus verloren, haar kind en kleinkind... Morel is onderweg met de andere gekwetste kinderen voor verzorging in Cap-Haïtien... hij mocht de auto van Karitas gebruiken...

Minuten lang is het nu het personeel dat mij opvangt... zo zullen we het de komende dagen en weken verder moeten doen... elkaar troosten, met elkaar rouwen...

Ik ga terug naar het internet.... lees de mails en heb de krop in de keel om zoveel medeleven. Ik vertel het telkens weer door aan de mensen rondom mij...

- Het is zaterdag... de regen heeft opgehouden... Ti Solèy Leve warmt zich op in de zon in een land waar ontelbare jongeren en kinderen getraumatiseerd volwassen moeten worden....

DEEL 3

Wanneer in Haïti iemand sterft, is het belangrijkste voor de familie het houden van een Veye, een dodenwake... dit gebeurt op de vooravond van de begrafenisdag... De ganse nacht verzamelen familie, buren en kennissen onder een zeil voor het huis, wordt er bittere koffie geschonken, ongegist brood uitgedeeld en worden de handen besprenkeld met alcohol... gezang houdt de gemeenschap samen tot in het ochtendgloren... dan wordt de dode begraven, volkser in de arme provincies, serener in de steden...

In deze dagen hebben duizenden en duizenden doden hun Veye niet gehad, werden ze in slordige massagraven gelegd, werd hun heengaan niet bezongen... later misschien, veel later, kunnen deze oorden gedenktekens worden “in waardigheid en vrede “, ter nagedachtenis van ontelbare dierbaren die anoniem in “de eeuwige stilte” zijn opgegaan...

Steden zullen met buitenlandse hulp worden heropgebouwd en één of twee generaties verder zullen de beelden van verwoesting vervagen en verkleuren door “het nieuwe”. De culturele ontreddering van nu echter zal het Haïtiaanse volk veel langer tekenen, littekenen...

Kan een getraumatiseerd volk in de toekomst zichzelf voldoende helend zijn?...

Het is de prangende vraag waarop wij nu geen antwoord vinden... Een volk dat doordrenkt is van religie weet het wel “se sèl Bondye ki konnen” - enkel God weet het... de God van de katholieken en de protestanten, de God van de sektes, de God van de voodoo...

Het is in die sfeer dat vele buitenlanders al jaren lang werkzaam in ontwikkelingsprojecten -samen met hun Haïtiaanse collega’s-, eerst en vooral een nieuwe stabiliteit moeten vinden om dan de wegwijzers te zoeken die de juiste richting aangeven voor de nazorg, de revalidatie en een zo goed mogelijk herstel van een meer dan gekwetste natie.

Ook ikzelf met het huidige TiSolèyLeve-team en later het versterkte team moeten dit proces door... rustpunten en steunpunten vinden... niets mag overhaast en ondoordacht en zonder netwerk gebeuren... We moeten kleinschalig durven blijven en daarin doorzetten... En juist daarom willen wij jullie met regelmaat over de start en de evolutie van de voorgestelde acties verder informeren, hoe WIJzelf daarin evolueren...

Beste mensen, het zal ook van jullie, belangstellenden en schenkers, veel geduld vragen en vertrouwen! Er zullen resultaten komen, bevestigingen en dankbetuigingen... alleen kunnen we het nu nog niet in tijd bepalen.

Elke dag komen de coaches in het centrum samen. Elke morgen bespreken we de voorbije dag, het nieuws dat binnenkwam via plaatselijke radio’s en het internet. Drupsgewijs sijpelt de realiteit het dorp binnen... terugkerende bewoners brengen hun verhalen mee.

De coaches zien hoe ik uren achter de computer zit, wetende dat het werk dat ik nu doe, hun latere taken zal besturen.

Wij bevinden ons nu in de fase van actief afwachten...wachten...

Het is wachten op het voltallige team. “Vol-tallig” heeft toch wel een andere inhoud gekregen nu we ten-volle beseffen dat vier voortrekkers van het TSL-centrum op het ogenblik van de aardbeving in de hoofdstad verbleven maar dat zij -tot ieders vreugde- de ramp hebben overleefd... Hen geven we de tijd om daar te zijn waar ze nu het meest nodig zijn, bij hun familie, in het recupereren van waardevolle documenten onder en tussen de ruïnes van hun huis, in de hulp die ze kunnen bieden aan hen die nog meer verloren, om alle angst, pijn en machteloosheid in zichzelf een plaats te geven.

“Maar komen doen we” zeggen ze door de telefoon.... want ze weten dat TSL totaal nieuwe opdrachten zal aanpakken en dat hun deskundige hulp van groot belang zal zijn.

Wachten is het ook de komende weken en maanden op de financiële resultaten van de vele solidariteitsacties opgezet voor de TSL-werking in het algemeen en de andere twee voorgestelde projecten.

Heel wat Haïtianen die meewerken in ontwikkelingsprojecten en NGO’s, zullen te maken krijgen met grotere werkingscijfers, zelfs zeer grote. Zij zullen moeten leren daarmee om te gaan, niet verleid te worden door prestige-projecten die achteraf niet haalbaar zijn, om het geld de juiste bestemming te geven.

Het is een opdracht die ook voor het TSL-team is weggelegd. Gelukkig kunnen we rekenen op de steun van een inzet-volle internationale achterban die nu alle tijd en kunde samenbundelt om ons hier goed van start te laten gaan, die meedenkt en ons zal ondersteunen, opvolgen en evalueren eenmaal we tot de acties van nazorg overgaan.

Wachten doen we intussen niet om verder te brainstormen over de projecten... om eerste signalen en aanvragen voor hulp te beluisteren en te noteren. Ondanks het feit dat de gesloten banken ons - op dit moment nog - verlammen omdat we niet aan onze reserve kunnen, hebben we al een familie concreet geholpen. Door toedoen van TSL heeft een dorpsbewoner een leegstaand huis van hem ter beschikking gesteld. Later zullen we met de eigenaar overleggen onder welke condities de familie in het huis kan blijven wonen.

In het weekend komt Marie-Carmelle over... Ondanks het feit dat ze nog herstellende is van lichte kwetsuren, dat ze de schok van het totale materiële en financiële verlies nog moet verwerken, ondanks het feit ook dat haar vele plannen voor de toekomst en het behalen van haar diploma dit jaar plots werden afgebroken, wenst ze hier te zijn, in het centrum dat ze mee heeft helpen opbouwen, wenst ze nu alvast met de haar aangeleerde Excel-programma’s de nodige administratieve lijnen en rasters te trekken, wenst ze weer volop de animerende optrekkende Carmelle te zijn ...

Een thuis, een klankbord en een laptop staan in Ti Solèy Leve voor haar klaar...

DEEL 4

Een paar maanden geleden trok ik met de coaches die de hoofdstad nog niet kenden naar Port-au-Prince.... Het werd een driedaagse waarin ik hen alle facetten van de stad liet zien... van “Sité Demokrasi”, één van de guurste sloppenwijken aan de haven, voorbij de overdrukke markten van SenJoseph, naar de kathedraal, het paleis, de administratieve gebouwen en ministeries, langs hogerop de vele populaire wijken waarvan ze wisten dat daar wel ergens familie woonde, tot in de bovenstad en nog hoger waar het kleine procent rijken zich in onzegbaar mooie villa’s hebben gevestigd... Bij de Scheutisten in Mon-Rêve waren ze welkom en daar op het terras stonden ze naar de bebouwde flanken te kijken, een slordige opeenstapeling van grijze en meestal onafgewerkte huisjes ... het is daar op dat terras dat ik hen zei: “als hier ooit een aardbeving gebeurt...”

Tijdens de 230 km terug naar huis zagen ze dezelfde infrastructurele chaos

Gonaïve nog altijd getuige van o.a. de dodende cyclonen Jeanne, Hanna en Ike...

Saint-Marc dat dezelfde gang gaat als Gonaïve

De ongecontroleerde roofbouw op de bergflanken

Cap-Haïtien, ooit het “kleine Parijs” genoemd, dat door overbevolking geen blijf meer weet

met afval en vuil...

De aardbeving is helaas in alle geweld gekomen en het terras waar de coaches zo verwonderd stonden te kijken over de stad, bestaat niet meer... De foto’s die we toen namen bewaren ze nu “anders”, als een hulp voor hun geheugen... “wij zijn daar geweest... zo hebben we ooit onze hoofdstad en ons land gezien”...

Reeds elf dagen maken de coaches de reis naar de stad telkens opnieuw, maar nu via internet... Intense beelden komen op hen af, printen zich bij de oude vast in hun geheugen en worden de rode draad en de uitdaging in het nazorgwerk dat het TSL-team met internationale hulp aangaat.

Ook al het andere personeel, keukenvrouwen, wasvrouwen, tuinmannen, de nachtwacht, de huisbewaarders kwamen in groepjes de beelden zien...

“Om beter te kunnen begrijpen wat mensen, terugkomend naar het dorp, hebben meegemaakt, om de hulp aan hen beter te plaatsen...” vindt coach Jhon.

De opmerking van Jhon is indringend....

Terwijl wereldwijd de beelden van de ramp de huiskamers blijven binnenstromen, emoties van ontzetting losrukken... terwijl omwille van deze beelden en in een mum van tijd een enorme wereldsolidareit opflakkert... heeft tot op vandaag op z’n minst 80% van de Haïtiaanse bevolking nog geen enkel beeld “gezien”... horen ze met mondjesmaat via radio en terugkerende familieleden het “onzeglijke” van wat er in de hoofdstad en zuidelijker is gebeurd. Een hoofdstad die voor te veel Haïtianen even vèr-weg en onbekend is als Brussel, New-York, San Paolo of Hongkong...

Massaal trekken de mensen weg uit de hoofdstad, terug naar hun arme families die zijzelf in feite hadden willen helpen door het vinden van een kleine job in de stad. Massaal zijn de gekwetsten die nu beroep moeten doen op inlandse dispensaria en kleinere hospitalen (die op dit moment onvoldoende voorzien zijn van medicijnen en verzorgingsmateriaal).. Massaal de families die plots onvoorziene uitgaven hebben om de terugkomenden te voeden en te kleden, die kleinvee moeten verkopen om de medische verzorging van hun dierbaren te betalen...

Maar méér dan massaal is de bevolking in de provincies voor wie het leven net als vroeger in “vechten voor leven” verder gaat... voor wie de schok slechts enkele trillingen waren...

Wanneer binnenkort de grote hulporganisaties zullen doordringen tot in de provincies zal men niet voorbij mogen gaan aan die laatste toch nog altijd meerderheidsgroep... want zij zullen een graantje van de hulp willen meepikken, desnoods met geweld, dat hebben ze tenslotte al vaker gedaan...

Deze mensen hebben nu -meer dan ooit- het recht “de beelden” te “zien”... Ze moeten ze zien want wie beelden ziet weet meer, voelt meer ... het schept een ander “ge-weten”.

Deze ramp is een uitdaging voor het Haitiaanse volk om “collectief” de oude corruptionele gewoontes af te schrijven, om een collectieve “interne solidariteit” te creëren en uit te voeren, zonder argwaan, zonder onverantwoord eigenbelang...

Om dit te verwezenlijken zijn “beelden” nodig en informerende teams die reizen tot in de verste uithoeken van het land.

Beste vrienden,

Via vele mails, internetberichten, telefoongesprekken kunnen we de grote solidaire inzet voor Haïti volgen van nabij...

Wij trachten, zo goed en vlug als kan een wederwoord te zenden.

Meteen houdt dit schrijven de belofte in dat wij hier, met een groeiend nationaal-internationaal team, binnen de nazorg en revalidatie, gestructureerd en transparant, oproepen en noden van mensen willen beantwoorden op de juiste plaats, het juiste moment en met het juiste geld.

En juist daarom moeten we allen samen, jullie en wij, ook geduldig zijn naar de toekomst toe... We moeten hier nog ontzettend veel chaos doorspartelen... We moeten met het team nieuwe plannen, nieuwe werkmethodes en andere werktijden opzetten... we rouwen nog en we hebben vreugde... we moeten nog wennen aan het idee dat onze ganse jaarplanning op z’n kop is gaan staan.

De Haitiaanse regering heeft de eerste fase van "redding" afgesloten... we gaan nu de tweede fase in van "opruim"... om dan te komen tot de derde fase: duurzame heropbouw van een natie.

De derde fase gaat over jaren... maar nu moeten de fundamenten gelegd... GEZONDHEIDSZORG ( lichamelijk en geestelijk..) maar VOORAL ook EEN NIEUWE AANPAK VAN HET ONDERWIJS zal zeer belangrijk zijn...

Om de projecten 1 en 2 goed te kunnen uitvoeren op korte en langdurige termijn stelt TSL, als educatief centrum, haar ganse infrastructuur ( kader- en ander personeel, gebouwen, communicatiemiddelen, transport, farmacie enz) ter beschikking en daarvoor worden de financies van het derde voorgestelde project gebruikt.

De eerste maanden zullen we vooral met project 1 en 2 begaan zijn maar we hopen zo vlug mogelijk ook onderwijsactiviteiten terug aan te pakken... al was het maar om groepen onderwijsmensen samen te brengen om hen te informeren, de “beelden” door te geven, om samen met hen te bezinnen over hun belangrijke taak om de kinderen en jongeren van nu, al dan niet getraumatiseerd, te begeleiden naar "volwassenheid met collectieve verantwoordelijkheid" ...

We zijn er ons sterk van bewust dat "synergie"- samenwerking, nu in het vaandel moet staan van alle instanties die zich reeds- en nog verder gaan inzetten voor de heropbouw van het land.

Ook TSL gaat die synergie niet uit de weg en hoopt zo vlug mogelijk duidelijkheid te krijgen op welke manier o.a. Caritas, Handicap International, Oxfam Solidariteit, Dokters van de wereld, Unicef, Food For the Poor, Plan International, USaid, PAM, het Rode Kruis en anderen in onze zone werkzaam zullen zijn...

Wij blijven jullie op de hoogte houden....

oprecht genegen vanuit Akil Samdi,

DEEL 5

Het is zaterdagnamiddag...

We blazen hier allemaal even uit van de "opruimdag"... Leef- en werkruimtes kregen een beurt en dat was nodig want de laatste dagen werd zowat ieder hoopje op een ander hoopje gelegd...

Nu indrukken neerschrijven is ook een beetje karwei want er komt zoveel op ons af aan werk, nieuws en emoties dat ik eigenlijk niet goed weet waarmee te beginnen...

Oh ja, het begon de dag toen Carmelle en broer Doodly hier aankwamen... Een intens Haïtiaans moment... er werd omhelsd, gedanst, zelfs gezongen door al het personeel. Iedereen wou die twee mensen aanraken, voelen met handen dat ze er écht "zijn". Tranen ook bij hun tante Leonne, want je familie zien is zoveel meer dan ze te horen door een telefoon... Kinderen rem je op dat moment niet af, ze waren er meteen met hun prangende vragen hoe Doodly, met de dood voor ogen, het op het laatste nippertje toch had gered... hoe hij, opgesloten, onder de ingestorte school, verblind door stof, nog een kleine lichtinval zag, hoe hij daarheen kroop op z'n buik en nog een medestudente kon meetrekken... hoe bang ze waren dat ze dat laatste lichtpunt niet zouden halen... Ook zijn diepe pijn om de dood van z'n vele vrienden verzweeg hij de kinderen niet, zijn stem een beetje hees na zoveel dagen al vertellen, telkens weer opnieuw vertellen... Toen kwam er een rustpunt en een stevige maaltijd... beiden gaan hier langer verblijven.... ze willen helpen waar het kan.

De volgende dag.... we staan nog met het ganse team, behalve coach Anouze, vooraan het terrein wanneer een vrouw met twee jonge dochters door de poort komt... "Of ze even wat tijd mag hebben", vraagt ze.

De dochters zijn stil, zichtbaar getekend door schaafwonden, maar vooral door die angst in hun ogen... Het is Doodly die hen aan het spreken brengt...en weer hoor ik een verhaal over huizen die neerstorten, het wegrennen, het verlamd zijn om dan te beseffen dat al wat je hebt opgebouwd in de stad in een paar seconden is vernietigd.

"We komen morgen tot bij jullie," zeg ik hen, "we gaan dan het een en ander noteren. Jullie mogen op ons rekenen."

Enkele minuten later komt Anouze met het nieuws dat een nichtje van haar met een zes weken oude baby, en nog twee kleine kinderen uit de stad gekomen zijn...

Ik weet niet wie de onzichtbare wegwijzers heeft geplaatst, wie het nieuws doorgeeft, maar nog diezelfde dag kloppen zeven families aan.

Namen en adressen worden genoteerd, Doodly en de coaches geven de boodschap door dat we op bezoek gaan komen. Carmelle en ikzelf gaan achter de computer zitten en stellen een Creoolse vragenlijst op, de basis om later de dossiers op te stellen...

Mijn auto heeft zijn eerste grote panne. Op z'n minst twintig dagen om vervangstukken uit Japan te krijgen, zeggen ze in de Dominikaanse Republiek... Even zie ik het niet zitten, waarom juist nu???

"Dat kan niet," zeggen mijn twee garagisten, "we sturen iemand naar Port-au-Prince"... "Port-au-Prince???" vraag ik bedenkelijk... "Ja, Port-au-Prince!!!"

Een dagreis ver, en na veel zoeken, vindt Gi de vervangstukken. "Veel, veel duurder" zegt hij door de telefoon, "maar maandag heb jij je auto weer!" Ik kruis al mijn vingers in de hoop dat het de juiste stukken zullen zijn.

Maar nu zonder auto dus, en we willen aan de huisbezoeken beginnen...

Zes moto's uit het dorp komen het terrein opgereden... Meteen weet iedereen in Akil Samdi dat Ti Solèy Leve de actie heeft ingezet... We trekken de sité's en de heuvels in... Waar we komen, verwijzen ze ons naar andere families... Op één dag tellen we al 27 dossiers voor Akil Samdi. "En dat is nog maar het begin" zegt coach Pidem, want in de "Savan Deklé" zijn er ook heel wat mensen aangekomen.

Ik trek naar het dispensarium, wij willen weten of zij vanuit het Departement voor Gezondheid al opdrachten hebben gekregen...

"We moeten de namen noteren van de mensen die zich aanbieden" zegt Ronèl, de verpleger, hier 'Doc' genoemd.

"En de medische verzorging? Sturen ze materialen en medicijnen?" vraag ik.

"We behelpen ons met het kleine beetje dat hier nog is... de mensen betalen dus nog voor hun verzorging, in de hoop dat er later een vergoeding komt."

Dat laatste trekt hij zelf in twijfel... mijn coaches nog meer wanneer ik hen dat achteraf vertel...

Maar twijfel brengt ons niet van stuk. Het dispensarium en TSL gaan samenwerken. Wij worden "onthaalcentrum" omdat wij daarvoor de beste infrastructuur hebben, het dispensarium geeft medische verzorging, de onkosten worden door ons betaald en wij noteren die zorgvuldig in de dossiers.

Ronèl is nooit een echte enthousiasteling geweest in zijn werk, maar nu is hij er helemaal bij.... een paar uur later komt hij nog met enkele ideeën en raadgevingen. Het is goed dat hij "toch een autoriteit in het dorp" medewerker van ons team wil zijn.

We hadden dertig stoelen klaargezet in een overdekte ruimte aan de ingang van het centrum. Ik weet niet hoeveel stoelen er nog werden bijgezet... van overal kwamen ze, mannen en vrouwen, jonge studenten en kinderen, veel kinderen...

Terwijl dossiers werden ingevuld deden ze hun verhaal aan elkaar, telkens weer datzelfde verhaal, en toch telkens weer anders door de eigen emoties en details...

- ik had werk in Port-au-Prince, de fabriek is niet echt geschonden... maar zelfs als ik daar terug zou mogen gaan werken, waar moet ik in godsnaam gaan wonen?

- ik zou dit jaar, na drie dure studiejaren, mijn diploma halen...van de school is niets over... hoe kan ik hier, in het binnenland, een zelfde studierichting vinden en waar moet ik dan wonen?

- de ouders van deze vier kinderen zijn in de stad gebleven om hun hebben en goed te beschermen tegen diefstal. Ze hadden daar een naaiatelier opgezet, jaren van zwoegen om ook mij te helpen, nu weet ik echt niet hoe ik het, als weduwe, met mijn vier kleinkinderen moet doen...

- samen met mijn broer hebben we de vijf kinderen van mijn zus opgevangen...en straks komen er nog drie kinderen van een zwaargewonde neef bij.... er zullen dan twintig borden moeten gevuld want we dragen ook de zorg van onze oude moeder en vader...

- ik ga niet terug.... ik heb niets meer, ik ben een alleenstaande moeder.... gaan mijn drie kinderen nu in Akil naar school kunnen gaan? Ik had net in de stad voor het ganse jaar het schoolgeld betaald...

- mijn familie heeft me een huisje gegeven, voor mij, mijn vrouw en vier kinderen.... ik klaag echt niet, alleen zou het goed zijn dat er een toilet wordt gezet, maar we verloren alles, als ik geen job heb kan ik zulke dingen niet betalen... ook mijn familie niet...

- onze familie vangt me met de vijf kinderen zo goed als mogelijk op... maar dit meisje ( ze wijst een twaalfjarige aan...) huilt veel... ze is bang dat er met haar vader die in de stad bleef, iets gebeurt. Elke dag laten we haar even door de telefoon met haar papa spreken....( even een aarzeling...) telefoonkaarten zijn voor ons zo duur....

Het is maar een greep van wat er wordt gezegd...

Ik luister, ik observeer... ik moet af en toe op de lippen bijten.... maar ik glimlach ook mee wanneer Gilbert het plots niet meer kan laten en midden de kring op handen en voeten toont hoe hij telkens werd weggeworpen... het is aanstekelijk en anderen tonen nu ook in -zelfs komische- gebaren hoe ze de eerste minuten hebben overleefd.

Wanneer Doodly dan vertelt dat hij slecht slaapt, dat z'n hoofd zo vol zit met angst en toekomstvragen, herkent iedereen daarin zichzelf, wordt er minutenlang door elkaar gepraat...

De vrouw van Gilbert met een klein bang meisje op de schoot heeft tot nu toe nog niets gezegd, geen gebaar gelaten... haar gezicht zit half verstopt achter het kind...

Van Gilbert wist ik al dat ze het oudere broertje en zusje bij familie in Fort-Liberté hadden gebracht. "Mijn ouders hebben niet de middelen ons allemaal te voeden..." heeft hij mij fluisterend verteld.

Wanneer het weer stil wordt in de groep spreek ik de jonge vrouw aan:

"Ma'm Gilbert, zou je graag je kinderen bij jou hebben... ?"

Nog nooit heb ik een gezicht zo vlug zien veranderen van innerlijk moederlijke pijn naar een hoopvol bevestigend "ja"...

"Dan gaan we morgen je kinderen halen." zeg ik kordaat, "en je zult het nodige geld krijgen om in de eerstkomende periode, bij je schoonfamilie, zelf voor je ganse gezin in te staan".

En omdat we het al op voorhand met het team hadden afgesproken, omdat we nu al weten dat we op een enorme financiële steun mogen rekenen, kijk ik de groep rond, kijk ik naar al die "vooral vanbinnen gekwetste" mannen en vrouwen en kinderen en zeg ik:

".En dat geldt voor jullie allemaal!"

Akil Samdi, Ti Solèy Leve, 30-01-2010

Akil Samdi, Ti Solèy Leve, 30-01-2010