De Europese Unie (EU) vormt een familie van democratische Europese landen die gezamenlijk aan vrede en welvaart willen werken. De Europese Unie is geen nieuwe staat die in de plaats komt van de bestaande staten, maar verschilt wel van alle andere internationale organisaties. Meer nog, de Europese Unie is uniek. De lidstaten van de EU hebben gemeenschappelijke instellingen opgericht waaraan zij een deel van hun soevereiniteit overdragen, zodat er op Europees niveau democratische beslissingen kunnen worden genomen over specifieke vraagstukken van gemeenschappelijk belang. Het fenomeen waarbij staten hun bevoegdheden steeds meer gaan delen is ook gekend als Europese integratie.

Historisch gezien liggen de wortels van de Europese Unie in de Tweede Wereldoorlog. Om te voorkomen dat het ooit weer tot bloedvergieten en verwoestingen zou komen, werd het idee voor de Europese integratie opgevat. Dit idee werd voor het eerst geformuleerd in een toespraak van Robert Schuman (toenmalig minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk) op 9 mei 1950. Op die dag - uitgeroepen tot Europadag - wordt nu ieder jaar de verjaardag van de Europese Unie gevierd.

Er zijn vijf EU-instellingen, elk met een specifieke rol:

Europees Parlement (verkozen door de volkeren van de lidstaten);
Raad van de Europese Unie (vertegenwoordigt de regeringen van de lidstaten);
Europese Commissie (drijvende kracht en uitvoerend orgaan);
Hof van Justitie (toezicht op de naleving van de EU-wetgeving);
Rekenkamer (oefent controle uit op een verantwoord en rechtmatig beheer van de EU-begrotingsmiddelen).


Deze instellingen worden geflankeerd door vijf andere belangrijke organen:

Europees Economisch en Sociaal Comité (spreekbuis voor maatschappelijke belangenorganisaties op economisch en sociaal gebied);
Comité van de Regio's (spreekbuis voor regionale en plaatselijke autoriteiten);
Europese Centrale Bank (verantwoordelijk voor het monetair beleid en de euro);
Europese Ombudsman (behandelt klachten van burgers over wanbeheer door EU-instellingen of -organen);
Europese Investeringsbank (financiert investeringsprojecten die bijdragen tot het bereiken van EU-doelstellingen).

Een aantal agentschappen en andere instanties vervolledigen het systeem.


Daarnaast zijn er nog een aantal organisaties die in meerdere of mindere mate verbonden zijn met of afhankelijk zijn van de Europese Unie:
Europese Atoomenergie Gemeenschap (Euratom) | Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) | Europees Satelliet Center | Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofund) | Europees Laboratorium voor nucleair onderzoek (CERN) | Europees Patent Bureau | Europees Moleculair Biologie Laboratorium | Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa | Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling | Europese Training Organisatie | Europees Wouden Instituut | Voedsel- en Veterinair Bureau |

Bron: Europese Unie
Veel meer informatie op: Europese Unie