Om in de literaire sfeer te blijven: Kennen die Deutschen ihre Nachbarn dan niet?
Clijsters: Te weinig moet ik helaas vaststellen. Ik heb het gevoel steeds hetzelfde oude refrein te kwelen. Onlangs, bij de communicatie rond de Europese verkiezingen, werd nog eens pijnlijk duidelijk dat er ook echt iets schort. De voorlichtingsdienst van de Bondsrepubliek, toch geen amateursvereniging, brengt een meertalige brochure rond de Europese verkiezingen uit en plaatst een vlaggetje bij alle landen waar een bepaalde taal gesproken wordt. Waar staat het Belgische vlaggetje? Enkel bij het Frans. Nederlands en Duits worden in ons land blijkbaar niet gesproken al zijn het officiële talen.

Dan loopt er toch echt iets fout met de communicatie? Van Zwitserland bijvoorbeeld weet toch iedereen dat het een Frans, Duits en Italiaans taalgebied heeft?
Clijsters: Inderdaad en dan vraag ik mij openlijk af wat er in de voorbije decennia aan informatie (niet) is uitgegaan van Belgische zijde. Klaarblijkelijk hebben de federale diplomaten zich in het verleden onvoldoende ingezet om Duitse opinie- en beleidsmakers correct en volledig te informeren over België als meertalig land, en over de evolutie tot een federale staat, met ruime autonomie voor Gemeenschappen en Gewesten.

Hoe reageren plaatselijke gesprekspartners overigens als ze het correcte doch ingewikkelde verhaal van het federale België dan horen?
Clijsters: Verschillend. Bepaalde Duitsers zien onmiddellijk de draagwijdte van onze federalisering. Deze is natuurlijk ook ruimer dan de Duitse. Maar men vraagt ook wel eens: ‘Zal België niet uiteenvallen?’ Ik antwoord dan dat als het subtiel uitgedokterde federaal systeem werkt, er geen enkele reden is om het land op te splitsen. Maar dat vereist dus wel loyaliteit vanuit alle geledingen. De complexheid en het kostenplaatje vormen een andere opmerking. Dan verwijs ik naar de Balkan en dat klinkt misschien cru. Maar vele mensen schijnen vergeten te zijn (of hebben nooit geweten) welke - gelukkig vreedzame - strijd, wij gevoerd hebben voor onze rechten. Het is misschien eenvoudiger maar alleszins niet beter om met kalasjnikovs tegenover elkaar te staan.

Mijnheer Clijsters, ik wil allerminst zout in de wonde strooien maar gelijkaardige opmerkingen krijgen wij ook van onze lezers nadat wij reeds enkele van uw collega’s voorstelden.
Clijsters: Het kostenplaatje is groot maar het rendeert wel. Het verkopen of profileren van een natie, of het nu een staat of een deelstaat is, is ook marketing. Kijk naar Nederland. Het merk Nederland heeft wereldwijde faam. België, laat staan Vlaanderen, is nauwelijks bekend. En dan ben ik wél voorstander om de Vlaamse kaart te trekken. Met 80% van de Belgische export kunnen wij Vlaanderen als een vernieuwend, dynamisch en kwalitatief label naar voren schuiven.

Het bekend maken is één oogmerk maar daarnaast dient u toch een soort netwerk op te bouwen met beslissingsnemers?
Clijsters: De twee zaken haken zeer nauw in elkaar. Ik kan maar vruchtbare contacten leggen wanneer mijn gesprekspartners beseffen dat zij met de deelstaat Vlaanderen te maken krijgen, en niet met het federale België. Wij staan nu eenmaal in voor een steeds groeiend pakket bevoegdheden. Op grond daarvan wordt ook een steeds groter deel van de vragen en opdrachten die op de ambassade binnenlopen, aan ons doorgespeeld. En dan rijst een probleem van mankracht (m/v). Als ik zie wat we als Vlaamse Vertegenwoordiging zouden moeten doen, willen doen en helaas maar kunnen doen… dan is het soms wel frustrerend. Er mag mijns inziens wel wat meer besteed worden aan de werking. Als een deelstaat een rol wil spelen internationaal, moet hij daar ook het nodige geld voor over hebben. Dat is iets heel anders als verspilling. Tijdens uiteenlopende vergaderingen heb ik contacten met collega’s van de Nederlandse ambassade die instaan voor cultuur, media, onderwijs, wetenschappelijk onderzoek, milieu, mobiliteit,... telkens andere functionarissen. Zij zien voor Vlaanderen voortdurend dezelfde persoon opduiken, en... diplomatisch uitgedrukt, zij verwonderen zich daarover.

Moeten we dan eerlijk zijn en toegeven dat het onmogelijk is dezelfde impact te hebben als Nederland?
Clijsters: Dat is niet leuk om horen maar ik vind van wel ja. Ik ben trouwens veel meer op kantoor dan goed is, vanwege ons gebrek aan mensen; ik zou veel vaker buiten Berlijn moeten en willen zijn. In Duitsland als federale staat liggen de macht- en invloedcentra erg verspreid. In Frankrijk speelt misschien alles zich af in Parijs; maar in Munchen hebben ze er geen boodschap aan dat ik in Berlijn zit, integendeel. Tenminste tweemaal per jaar zou ik een werkbezoek moeten kunnen brengen aan grote steden als Munchen, Stuttgart, Hannover, Frankfurt,… om onze aanwezigheid te tonen. Maar wie durft te pretenderen dat dát voldoende is? Idealiter zou ik de helft van de tijd in verschillende andere steden aanwezig moeten zijn, maar helaas beschik ik niet over de gave van alomtegenwoordigheid. Met de steden in de voormalige DDR ligt het iets makkelijker, omdat we hier in Berlijn, in het midden van het voormalige Oost-Duitsland gevestigd zijn, en de afstanden dus kleiner zijn.

De Vertegenwoordiging richt zich zowel op de lokale bevolking, de overheid als landgenoten. Met welke vragen kunnen Vlamingen woonachtig in Duitsland bij jullie terecht? Problemen inzake visa en dergelijke zijn uiteraard voor de ambassade maar met welke vraagstukken kunnen ze bij jullie aankloppen?
Clijsters: Sec gaat het dus om alle kwesties aangaande de bevoegdheden van Gemeenschappen en Gewesten. Bijvoorbeeld onderwijs en in concreto gaat het dan vaak over het erkennen van diploma’s. Maar ook cultuur, wij verspreiden bijvoorbeeld een Vlaamse cultuurkalender. Onlangs was er ook opschudding omdat de VRT (Vlaamse Radio en Televisie)-televisieprogramma’s niet langer worden doorgegeven door de kabelnetten in de nabijgelegen Duitse deelstaten. De reden was (onrechtstreeks) het vertrek van de laatste Belgische troepen. Er ontstond een golf van verzoeken om de beslissing ongedaan te maken. Het is dan onze opdracht contact op te nemen met de bevoegde diensten in Duitsland en Vlaanderen. Maar na ettelijke gesprekken op verschillende niveaus vrees ik dat ons lobbywerk in deze weinig zal opleveren en dat het zal wachten worden op de digitale televisie.

Welke rol ziet u voor VIW weggelegd in het Vlaamse buitenlands beleid?
Clijsters: Ik haalde reeds enkele malen aan dat er soms een informatieprobleem is, bijvoorbeeld vernieuwingen in de Vlaamse bevoegdheden. Om Vlamingen in het buitenland daarover te informeren kunnen jullie een belangrijke rol spelen. Jullie vermelden dan niet enkel nieuwigheden maar berichten de lezers tegelijkertijd over de verschillende Vlaamse diensten in het buitenland die de nieuwe bevoegdheden onder hun vleugels krijgen. Het officiële plaatje ís sowieso al moeilijk te verkopen en als deelstaat moet er dubbel zo hard voor geknokt worden. Alle hulp is dus welkom voor een grotere zichtbaarheid en profilering van Vlaanderen.

Koen Van der Schaeghe