400.000 Maltezers verwelkomen jaarlijks 1,2 miljoen toeristen, waarvan de helft uit Groot-Brittannië afzakt. De huidige ziekteverzekering vertoont vele gelijkenissen met het Britse systeem: de Maltezer kiest voor het gratis openbare systeem of betaalt voor privé-verstrekkingen. Het Ministerie van Gezondheid speelt een centrale rol in de financiering en het aanbod aan medische verzorging.

Wie de Maltese nationaliteit heeft, geniet gratis van dat openbare systeem. Buitenlanders betalen een bijzondere bijdrage. De Maltese verzekerde kan gratis een beroep doen op een belangrijk pakket aan verstrekkingen en een uitgebreide lijst geneesmiddelen. Bepaalde verstrekkingen, zoals brillen en tandprothesen, zijn enkel gratis voor houders van de zogeheten purperen kaart. Bijzondere categorieën zoals chronische patiënten en werklozen, maar ook soldaten, bepaalde ambtenaren en gevangenen krijgen zo’n kaart. De meeste Maltezers moeten het zonder stellen: voor bijzondere verzorging betalen zij de volle pot in de privé-sector.

Het openbare systeem kampt met een aantal problemen. Omdat de artsen loontrekkend zijn, worden zij niet altijd aangespoord de best mogelijke dienstverlening te bieden en een bepaalde activiteitsgraad te bereiken. Daarnaast bestaan er wachtlijsten, zoals voor het plaatsen van heup- en knieprothesen of oogoperaties. Voor sommige behandelingen worden de patiënten naar het buitenland gestuurd. Bilaterale verdragen tussen Malta en Groot-Brittannië zorgen ervoor dat Maltezers gemakkelijker terechtkunnen in bepaalde Britse ziekenhuizen.

De meeste inwoners van Malta zijn tevreden met hun openbaar systeem en verkiezen het zelfs boven privé-verstrekkers. Hoewel zij kritiek hebben op de wachtlijsten en de soms onpersoonlijke dienstverlening, waarderen zij sterk de (grotendeels) kosteloze medische verzorging.

De toetreding tot de EU zorgt wellicht niet voor aardverschuivingen. Er dringt zich wel een systeem op voor de registratie van geneesmiddelen en de accreditering van specialisten. Malta kan uitgroeien tot een paradijs voor medisch toerisme. Er is een overaanbod aan bedden in de privé-ziekenhuizen, er zijn veel specialisten, de Maltezers spreken vaak meerdere talen en het klimaat is optimaal om te herstellen van een medische ingreep.

GEZONDE JONGENS, DIE CYPRIOTEN

De Britten voerden de Cypriotische ziekteverzekering in. Als basisprincipe gold dat iedereen die het zich niet kon veroorloven recht had op gratis medische verzorging. Vandaag geldt dat nog steeds voor gezinnen met meer dan 4 kinderen, chronische patiënten en alle ambtenaren, inclusief politie en militairen. Anderen genieten eveneens gratis medische verzorging, als hun inkomen of dat van het gezin onder een loonplafond blijft. Dringende verzorging is kosteloos voor iedereen die in Cyprus woont of verblijft.

De uitgaven van de ziekteverzekering bedragen minder dan 6 % van het BNP (Bruto Nationaal Product), wat opmerkelijk lager is dan het Europese gemiddelde. Cyprus vergrijst niet alleen minder snel, het klimaat en het milieu hebben een gunstige invloed op de gezondheid van de Cyprioot.

Die Cyprioten zijn tevreden over hun openbaar systeem, maar verkiezen soms de privé-sector. De keuze aan artsen is er groter en de wachttijden voor een behandeling zijn vaak korter. Toch zijn er belangrijke veranderingen op til. Cyprus wil een efficiëntere, beter toegankelijke en kwaliteitsvolle ziekteverzekering organiseren tegen 2006 door de invoering van het National Health Insurance Scheme. Daarnaast moet Cyprus nog een aantal wetten aanpassen aan de Europese eisen: de opheffing van een aantal obstakels moet het vrij verkeer van medisch personeel mogelijk maken.

Malta en Cyprus onderhielden altijd nauwe banden met de andere Europese lidstaten. De toetreding tot de EU zal waarschijnlijk zonder al teveel problemen verlopen. Als eilanden kampen zij wel met een tekort aan opleidingsmogelijkheden voor hun medisch personeel. Ze beschikken niet altijd over de meest recente apparatuur of behandelingswijzen. Het Europa van de 25 zal deze uitwisselingen vast en zeker vergemakkelijken.

Christian Horemans

Foto's: Lukas De Vos e.a.