GEEN BESTAAN A LA CARTE
De bedoeling was om minstens nog een jaar in Turkije te blijven, maar een dringende telefoon uit Frankrijk besliste er anders over. Wim gaat aan de slag in de buurt van Rijsel en zijn gezin vindt onderdak net over de grens in eigen land. Maximum drie jaar willen ze in Vlaanderen blijven, bij voorkeur minder. Ik tref Wim en Ilse een week voor hun verhuis. Een moment dat voor veel modale Vlamingen een hectische periode zou zijn, maar niet zo voor mijn gastkoppel. Zeven dagen hebben ze nog om zich klaar te stomen voor het vertrek, maar toch planden ze de ochtend na het gesprek nog een uitstap buiten de stad. “Dat is één van de leuke facetten van het expatbestaan: observeren, inleven en beleven. A la carte Istanbul bezoeken kan iedereen, het is namelijk een perfecte citytrip-bestemming.” “Als je al enkele soortgelijke ervaringen achter de rug hebt, maak je je ook minder druk in een verhuis”, lacht Ilse.
Wim zocht internationale uitdagingen en vond ze bij zijn werkgever Cargill. Zijn echtgenote en kinderen genieten mee. Het agriconcern Cargill creëert nieuwe en vernieuwde oplossingen voor de voedingsmiddelenindustrie. Als Plant Manager heeft Wim de leiding over het hele productieproces op locatie. De duizendpoot moet thuis zijn in de productie, kwaliteitsbewaring, onderhoud en planning om de productiebehoefte te realiseren. Het gezin De Vriendt verhuist meestal naar de zogenaamde ‘landen in opkomst’, landen die zich net ontwikkelen. Wim: “Het eerste wat mensen doen als hun levensstandaard verhoogt is koekjes eten of bier en cola drinken. De respectievelijke fabrikanten willen die groeilanden ontginnen en kloppen op hun beurt aan bij bedrijven als Cargill om grondstoffen te leveren. Granen, glucose, fructose, cacao of oliën, zij vragen, wij draaien.”

SHASLIK BIJ -15°C
In zijn functie vertoeft Wim vaker niet dan wel op het hoofdkantoor. De plants of bedrijvencomplexen zijn gevestigd nabij de te ontginnen basisproducten, in the field, zoals we in het jargon zeggen, wat meestal neerkomt op in the middle of nowhere. Ilse: “Maar als gezin hebben wij natuurlijk een internationale school nodig en deze, u raadt het al, bevindt zich doorgaans in de grote stad. In Istanbul betekende dit dat wij eigenlijk een weekendhuwelijk hadden. Wim zat tijdens de week in Bursa en kwam enkel tijdens het weekend naar Istanbul.”
In Rusland waren de gezinssituatie en de nodige aanpassingen extremer. “We leefden in Efremov, zo’n vier uur ten zuiden van Moskou, ver van alles vandaan. Waar wij als gezin in Polen nog in een stad woonden, verbleven we nu nabij het bedrijf. In Rusland wonen met twee kleine kinderen bleek niet vanzelfsprekend. Het is tegenstrijdig: enerzijds val je volledig terug op je kleine gezin en anderzijds opent er zich een wereld, weidser dan je je ooit had kunnen voorstellen. Privé was Rusland loodzwaar, maar professioneel kon ik er veel bereiken.” “We konden wel af en toe naar Moskou”, vervolgt Ilse. “Dat waren luxeuitstapjes in dure hotels en de mooiste restaurants. Zoethoudertjes die helaas maar een dag of vier nasmaakten.”
“Wat een contrast met de Russen, die erg sociaal en ongelooflijk vrijgevig waren, ook al hadden ze zelf niets. ’s Winters barbecueden we heerlijk bij –15°C op ijs en met wodka. Gesprokkeld hout voor een vuurtje en shaslik op het vuur. Overweldigend. Dat zijn de mooie momenten en die maken het een prachtervaring. Dan staat Polen eerder als stug en patriottisch geboekstaafd in hun geheugen.”
“Maar misschien wel de grootste cultuurschok beleefden we in Zwitserland, waar ik in de buurt van Zurich aan de slag ging.” “Alles was tot in de details georganiseerd en de sociale controle grensde aan het absurde. Geen veiliger land dan Zwitserland trouwens: van mooie producten voorziene winkeltjes staan er langs de kant van de weg, maar een verkoper is in geen uren te zien. Je kiest en weegt gewoon wat je wilt en stopt het geld in een bokaal. Eigenlijk kan je je amper voorstellen dat ook dít Europa is.”
Ook uit Turkije hebben Wim en Ilse nog een leuke anekdote in petto. Wim: “Zoals in Zwitserland zouden we eindelijk eens met het hele gezin gaan kamperen. Met onze tent arriveerden we na vijf uur rijden aan een prachtig natuurpark. We vroegen waar we onze tent mochten plaatsen en ze wezen ons het parkeerterrein aan. Blijkbaar hadden de Turken helemaal geen kampeercultuur”, lacht Wim.

OUR WAY OF LIFE
Negen en zeven zijn de kinderen van Wim en Ilse vandaag, twee en pasgeboren toen ze hun expatavontuur begonnen. Dat startte in Polen, kende tussenstoppen in Rusland en Zwitserland en ik ontmoette hen in Istanbul. Niet hun laatste stop weet u intussen. Frankrijk en hopelijk nog vele locaties volgen. “Zolang de kinderen meewillen, gaan wij ervoor”, zegt Ilse. “It’s our way of life. Maar we zijn wel bang dat zij op zekere tienerleeftijd het wat moeilijker zullen hebben. Wat als ze een vriendje of vriendinnetje hebben? Dan wordt het expat-zijn minder evident.” “Toen we Jitse en Silke vertelden dat we naar Noord-Frankrijk zouden gaan, maar wel in België gingen wonen, sprong Jitse een gat in de lucht. Maar dochterlief nam de wereldbol en vroeg zich luidop af wel landje de volgende bestemming zou worden”, vertelt Wim. “Jitse weet ook wat België is, terwijl Silke nooit bewust in België woonde. Zij wou ook geen vaarwel zeggen in Istanbul. ‘Mama, ik kom hier nog wel terug, want ik word zelf expat’, riep ze uit”, lacht Ilse
Ilse beseft maar al te goed dat het welslagen van de expat-ervaring sterk afhangt van haar aanpassingsvermogen, maar zij zei niet neen. ”Voor mij was het altijd zonneklaar, ik ging mee. Je wordt er niet rijk van hoor, van expat te zijn, financieel toch niet, in je hoofd des te meer. En waar voorheen beide partners een bijdrage leverden aan het gezinsinkomen, is de expat nu de belangrijkste kostwinner én degene die aan zijn carrière werkt.”
“Het is niet altijd simpel, je hebt ups en downs, maar die heb je ook in België”, verhaalt Ilse. “Het verschil is wel dat je dan vlugger de hele onderneming in vraag stelt. Maar net als je overweegt om in een vlaag je valiezen te pakken, maak je weer iets unieks mee.”
Sommigen laten een expatavontuur varen omwille van de kinderen, maar het heeft ook voordelen. “Als moeder leer je veel mensen kennen via de school, mama’s die in dezelfde situatie zitten, waarmee je herkenbare problemen kan bespreken en inzien dat je geen unicum bent. Maar het maken van vrienden is niet makkelijk. Soms klikt het aanvankelijk, maar draait het toch anders uit. Afscheid nemen is nooit leuk, maar vrienden maken, échte vrienden, is toch nog moeilijker.”

OP AFSTAND NEDERLANDS LEREN
Wie als expat met zijn kinderen in het buitenland woont, stuurt hen naar een internationale of lokale school of houdt het onderwijs in eigen handen. Je kan beide ook combineren. Met leerpakketten van Edufax worden Jitse en Silke al sinds hun Russisch avontuur geholpen bij het leren van Nederlands. Ilse: “Onlangs zijn we in Nederland hun juf eens gaan bezoeken en dat was wel héél fijn. Die cursussen verlopen heel vlot en als ouder bepaal je zelf het tempo. Dat is wel goed want in bepaalde weken is het gewoon té hectisch. Tot het zesde leerjaar hebben ze ook dezelfde juf die hen vanaf afstand begeleidt.” Wim pikt in: “We vinden dat heel belangrijk omdat ze zich bij een eventuele definitieve terugkeer naar België, kunnen integreren. We denken daar wel vaak aan. Qua uiterlijk en taal zijn het Vlaamse kinderen, maar qua gedrag zijn ze helemaal anders. Ze werden blootgesteld aan diverse culturen en genoten Engelstalig onderwijs in een internationale omgeving.”
“Wij spreken consequent Nederlands met hen, maar we kunnen niet verhinderen dat ze onderling Engels praten. Na school komen al eens kindjes over de vloer, wat maakt dat het Engels nog een grotere positie zal innemen. Dat maakt het dan ook wel leuk als er eens neefjes en nichtjes uit België langskomen. Er zal voor hen ook nu weer een nieuwe wereld opengaan”, verwacht Ilse.

EXPATS IN HART EN NIEREN
Die terugkeer naar België van Wim en co gaat met gemengde gevoelens gepaard. “Na één jaar Istanbul opnieuw op pad gaan, terwijl het ons echt bevalt, was toch even schrikken. Maar mijn werkgever vond het echt belangrijk dat ik naar Noord-Frankrijk trok. Ik heb toegezegd om de functie voor drie jaar te aanvaarden, maar een nieuwe échte buitenlandse uitdaging mag ook sneller komen.” Ilse:“We behouden wel de status van expatgezin, zodat onze kinderen kunnen doorstromen in een internationale school. Het nadeel van het expatbestaan, is dat het naar meer smaakt. Ik zou dan ook niet graag vastroesten in België.”
Ilse: “Het schrikt ons eerlijk gezegd wat af om terug naar België te gaan. De dagdagelijkse inventiviteit om mij te bewegen in een vreemde samenleving, zal ik even moeten missen. Misschien maakt het weer plaats voor routine? Ocharme België, dacht ik wel eens als ik het nieuws volgde, maar nu moeten we er zelf heen.” “We kijken uit naar een volgende ervaring, Aziatische contreien en meer bepaald het Verre Oosten zien we zeker zitten. We zullen ons met plezier onderdompelen in een nieuwe cultuur. Een cultuurschok lijkt te vaak alleen maar een negatieve ervaring, terwijl het in sé positief is. Het laat namelijk zien dat je in contact staat met de wereld om je heen, dat je in de samenleving staat”, besluit Wim met een mooi credo.

Koen Van der Schaeghe Publicatiedatum: 18/10/06

Vertel je vriend/vriendin over dit artikel

Zijn/haar naam:      Zijn/haar email:

Jouw naam:                  Jouw email: