Een
maand lang resideert Transparant in Stavanger. Met compromisloos
hedendaags muziektheater zal het de koele Noren ontdooien. Dat
bewezen workshops voor jong talent in september al. In de koude
februarimaand loopt ongetwijfeld ook het grote publiek warm voor
dit Vlaams muziektheater. “We zijn gekozen om opera een
nieuwe impuls te geven en zo een nieuw publiek aan te spreken”,
steekt Guy van wal. “We zijn vereerd dat de directrice ons
selecteerde. Zij koos niet voor de makkelijkste weg. Haar keuze
om residerende ensembles per categorie hun stempel te laten drukken,
konden de critici nog beamen, maar dat er in de categorie ‘opera’
voor ons en niet voor een écht opera-ensemble gekozen was,
zette het Noorse establishment op stelten. Cultureel Noorwegen
was te klein.”
Muziektheater qué?
Want, opera en vernieuwing is dat niet als water en vuur? Neen,
niet sinds Guy Coolen zijn tanden in Muziektheater Transparant
zette. Het ensemble bouwde het jongste decennium een indrukwekkend
palmares op met vernieuwende operaproducties. Guy nodigde onverwachte
mensen uit. Mensen die op het eerste gezicht geen aanknopingspunten
hebben met opera. Hij haalde jazzmusici de opera binnen, maar
ook lichtkunstenaars en liet zelfs een ongediplomeerde zanger
opdraven. Op een onconventionele manier en buiten de gekende operatempel
wil Transparant de grenzen van het operagebeuren aftasten. Zowel
wat klassiekers betreft als qua nieuwe stukken.
Muziektheater is een divers en moeilijk te definiëren genre.
Het wordt vaak verward met opera, maar is breder. “Opera
is een deel van muziektheater. Het laatste is dus een ruimere
titel. Al onze producties vertrekken van een muzikale dramaturgie,
waardoor we ons duidelijk onderscheiden van ‘regulier theater’.
In de mate dat daar nog sprake van is natuurlijk. Vaak staat daar
muziek ten dienste van de stem. Bij ons is muziek minstens evenwaardig
aan de tekst, maar vaker nog belangrijker. Dat is gewoon een permissie
om van muziektheater te kunnen spreken. De positie ten aanzien
van opera geeft ons de kans om aan verruiming te doen.”
“Wij houden ervan om kunsten als spel, muziek én
woord te laten dialogeren, wat in opera geen evidentie is. We
brengen meer dan ‘klassiek met een twist’ want gooien
echt de deuren en ramen van de klassieke opera open. We werken
bijvoorbeeld samen met De Munt, die de originele Mozartopera Die
Entführung aus dem Serail brengt, waarvan wij de gewaagde
bewerking Een totale Entführung maken. We tasten de grenzen
af van wat al dan niet kan.”
Het geloof van Mortier.
Operagrootheid Gerard Mortier noemde Transparant ooit de verzekering
voor de operatoekomst. Een mooier compliment is moeilijk te vinden.
“Wat hij bedoelt is dat we kunnen experimenteren en het
publiek meenemen. Zijn verdienste is dat hij ons opnam in de programmering
van de grote opera. De helft van het publiek reageerde in eerste
instantie geschokt, en door dat te doen is hij zelf een vernieuwer.
Hij besefte dat vernieuwing noodzakelijk was om het medium te
laten verder bestaan. Want hebben we het over opera, dan hebben
we het uiteindelijk over slechts een honderdtal stukken die altijd
herhaald worden.”
“Als wij consequent gevraagd worden, ons ensemble om te
spelen en ikzelf om festivals te leiden, dan is dat mede dankzij
Gerard Mortier. Wij hebben dergelijke gangmakers nodig om bijvoorbeeld
toegang te krijgen tot de Parijse en binnenkort de New Yorkse
opera. Wij kunnen ons internationaal sterker profileren. Voor
de artiesten in ons zog betekent het ook een springplank naar
de wereld. Met enige trots voelen we ons een cultureel ambassadeur.
Krijgt Transparant een uitnodiging voor bijvoorbeeld Stavanger,
dan kunnen we het Collegium Vocale, Josse De Pauw, Dirk Roofthooft
en Blindman meenemen.”
“Wij zijn vaak in het buitenland en dan ondervind je dat
een muziektheater als het onze uniek is. Dat heeft uiteraard te
maken met de mogelijkheden die we krijgen. Qua vernieuwing is
er in Vlaanderen enorm veel mogelijk, zowel in de muziek, dans
als theater. De Vlaamse overheid biedt middelen om dat te ontwikkelen.
Het geeft richting, maar laat ook ruimte. Dat zie je nergens anders
ter wereld. Bij ons heerst een klimaat van samenwerking tussen
grote en kleine huizen. De Munt en de Vlaamse Opera kijken niet
vanuit een ivoren toren neer op ons. Dat is in het buitenland
wel even anders.”
Geloof
in internationale samenwerking.
“Transparant begint nu goed te lopen. We voelen dat het
werk dat we het voorbije decennium leverden nu kunnen verzilveren.
Onze partnerproducties in binnen- en buitenland willen we nog
uitbreiden. We kunnen ons verhaal aan een ruimer publiek brengen
zonder aan kwaliteit in te boeten. Aanvankelijk was samenwerking
een noodzaak voor ons. Vandaag zouden we bepaalde producties alleen
kunnen brengen. Maar dat willen we niet. Ik geloof echt in samenwerking.
Omdat de wereld steeds verder vervlochten raakt, wordt die internationale
culturele samenwerking ook steeds relevanter.”
“Waar wij als Transparant ook onze tenten opzetten, wij
zullen nergens dicteren wat er moet gebeuren. Niet alleen woord
en zang treden in dialoog, ook verschillende visies en interpretaties
doen dat. We willen, waar we ook uitgenodigd worden, iets uit
de grond stampen met medewerking van lokale entiteiten. Dan doen
we dat in een coproductie bijvoorbeeld, mét behoud van
culturele eigenheid.” In de visie van Guy Coolen kunnen
kunsten als het ware de researchafdeling van de samenleving zijn.
Het bewijst ook dat Transparant- producties zich steeds in een
nieuwe hoedanigheid kunnen ontplooien.
Institute
for Living Voice als toekomstperspectief.
Guy begrijpt dat ook zijn team en hijzelf onderhevig moeten zijn
aan vernieuwingsimpulsen. Op wie kan je de blik dan beter richten
dan op jeugdig talent. De deuren voor een jongerenwerking staan
bij Transparant dan ook wijd open. “Institute for Living
Voice (ILV) is ons rondreizend internationaal centrum voor de
verkenning en ontplooiing van de stem, in workshops, concerten,
debatten en evenementen. Sinds het ontstaan van de stichting in
2000 reisde ILV van Melbourne tot Buenos Aires. Stavanger kreeg
met ILV trouwens al een voorproevertje van het eigenlijke programma
en hoogtepunt in februari.”
“Met jeugdig enthousiasme bewijzen we dat opera niet saai
hoeft te zijn. Gelegenheden als Stavanger laten ons toe nieuw
talent te ontdekken. ILV is onze experimentele vijver waarin we
naar talent vissen. Niet enkel voor klassiek geschoold talent,
ook voor jazzmusici en rockstemmen staat de deur open. Dat levert
experimentele confrontaties op waaruit wij ideeën kunnen
destilleren.”
“We weten welke onze succesnummers zijn, maar we moeten
onszelf ook vernieuwen en dus fris genoeg blijven. Wouter Van
Looy is de bezieler van tal van jongerenproducties. Hij biedt
op die manier heel veel jongeren vanaf 14 jaar de kans te proeven
van muziektheater. Binnen Transparant kunnen zij op termijn doorstromen
naar de producties voor volwassenen.”
“Willen we dat Transparant doorgroeit, dan zijn deze jongerenprojecten
een vereiste. Je krijgt niet alleen de ouders binnen, die je ziet
terugkomen bij andere producties, maar je krijgt ook een trouwer
publiek. Om het belang van Wouters talent en de jongerenwerking
te onderstrepen, deel ik vandaag ook de artistieke leiding met
hem. We stippelen gezamenlijk het artistieke groeipad van Transparant
uit.”
Thuis in Noorwegen.
Transparant brengt in Stavanger zes verschillende producties.
Wolpe! brengt een politiek discours vernoemd naar de gelijknamige
componist die gold als een sleutelfiguur tijdens de Weimar-republiek.
In de productie Ruhe met onder meer Josse De Pauw, Dirk Roofthooft
en het Collegium Vocale worden getuigenissen van SS’ers
afgewisseld met liederen Schubert en Annelies van Parys. In Void
bundelen Wim Henderickx, Hans Op de Beeck en Wouter Van Looy hun
krachten voor een menselijke zoektocht naar vormen van geborgenheid
en houvast. De jeugdvoorstelling Het meisje de jongen de rivier
is gebaseerd op het gelijknamige boek en parabel van Paul Verrept.
Arthur, Youth Opera Project is een jongerenproject met kinderen
uit Stavanger. En tot slot organiseert Transparant er tal van
koorprojecten waarbij lokale koren betrokken worden, zowel jongeren
als volwassenen. De Noren zullen de Vlamingen leren kennen als
cultuurminnaars. Stavanger en Europa maken kennis met een consistent
en zelfbewust beeld van onze cultuur. Of mag ons imago niets meer
inhouden dan bier en chocolade?
Koen
Van der Schaeghe
Publicatiedatum: 18/02/08
/
