NUTTIGE INFORMATIE Url:www.jetprogramme.org www.geocities.com/belgiansamurai www.geocities.jp/dimples0805

Het JET-programme, dat in 1987 ontstond, is vandaag wereldwijd één van de grootste uitwisselingsprojecten. De oorspronkelijke betrachting beperkte zich tot taaleducatie. “Dat bleef echter niet zo eng opgevat, zodat anno 2000 ook sportleraars deelnamen om sporten te promoten in Japan. Bovendien was ik zogezegd te oud, maar mijn ervaring bleek doorslaggevend. Zo belandde ik in de zuidelijk gelegen Japanse stad Kochi, vooral bekend van Sakomoto, de grondlegger van Japan.”
De Oostendenaar die van loopbaanonderbreking genoot en zelf geen onaardig voetballer was, ging er aan de slag als hoofdtrainer voetbal in de publieke school van Kochi City, de stad waar ook zijn latere echtgenote werkte. “Ik ging de uitdaging aanvankelijk aan voor zes maanden, maar dat werden twee jaar. Ik kende het geluk om in het lager middelbaar kampioen te spelen en werd het jaar erop overgeplaatst naar het hoger middelbaar.” Ook daar mocht de Oostendenaar zich verheugen op succes. Van toeval kon je nog moeilijk spreken.


SCHOOL ALS OPVOEDINGSINSTITUUT
Een trainersfunctie in Japan wordt fors anders ingevuld dan in Europa. “Buitenschoolse activiteiten bestaan amper in Japan. Alles is verbonden aan de school. Ook sport, wat er overigens heel hoog staat aangeschreven. Iedere leerling sport elke dag minstens één uur tijdens de lessen en als deze om 15u20 aflopen, worden de jongeren amper een half uur later verwacht om te vertrekken naar het sportplein. Om 16u is iedereen óf sportief óf cultureel actief: dans, kalligrafie, judo, fotografie,... Idem ’s ochtends, voor de lessen. 750 jongens had ik onder mij, allen kregen ze een tennisballetje waarmee ze een uur lang jongleerden. Ze geven zich honderd procent. Altijd! Het is een volk van discipline en hard werken, dat zie je ook op het veld.” “Hoewel de ouderlijke autoriteit zeer hoog staat aangeschreven, sta je als ouder amper in voor de opvoeding van je kinderen. Dit maakt integraal deel uit van het schoolgebeuren. Het onderwijs heeft er ook nog een andere status. Welk aanzien heeft een onderwijzer in West-Europa nog? Het gaat zelfs zo ver dat ouders van piepjonge onderwijzers uit eerbied zullen buigen voor hun zoon of dochter. Het was een buitengewone ervaring om te mógen werken aan dit aspect van de Japanse samenleving.”

HET LAND VAN DE RIJZENDE VOETBAL
Rudy ziet er allesbehalve uit als een Japanner, maar dat hij er veel tijd heeft doorgebracht, voel je. De Japanse cultuur zit in en rond hem. “Moest ik midden de twintig zijn, ik vertrok zeker naar Japan om er enkele decennia te werken. In die zin ben ik dus te laat, maar voordien kreeg niemand die kans. Dat moet ik mij dus niet verwijten. Ik was de eerste Belgische trainer in Japan.”
Een trainer in maatpak zal Rudy nooit worden. Rudy’s actieve leven speelt zich af langs en binnen de lijnen van een voetbalveld. Nochtans was voetbal voor de meeste Japanners tot tien jaar geleden geheel irrelevant. De recente ontplooiing hangt nauw samen met de invoering van de J-League oftewel de Japanse profcompetitie in 1993. Daarnaast luidde de organisatie van het WK in 2002, samen met Zuid-Korea, een enorme groei van de populariteit in. Japan toonde de wereld dat het een voetballand in opkomst is.
Als trainer had Rudy er een luxejob. “Ik moest me enkel bezighouden met de veldtrainingen. Papierwerk was er niet bij, zelfs scouten niet. Dat werd allemaal voor mij gedaan. Als trainer had ik enkel maar naar de video te kijken, met de uitgeschreven fases als leidraad. Er heerst zoveel respect voor de coach. Ik werd er echt op een voetstuk geplaatst. Ouders kwamen naar mij toe om te zeggen: ‘Dank dat mijn zoon bij uw club mag trainen.’ Zie je ze dat in België al doen? Vader durft ook wel eens te vragen of hun zoon al dan niet voldoende goed traint. Maar nooit onmiddellijk voor of na de wedstrijd, eerder enkele dagen erna. Voor en na de wedstrijd groeten spelers coaches en spelers van de andere ploeg als uiting van respect.
“Het enige wat tegenvalt zijn de uitwedstrijden. Ik heb veel gezien natuurlijk: Osaka, Kobe, Hiroshima, Tokyo,... Maar de tijd die je wacht op een verbinding of het transport zelf, beschouwen Japanners al vrije tijd. Ook als je 14 uur op de bus of 6 uur op de trein zit. Dat zag ik wel anders natuurlijk”, bekent Rudy lachend.
In tegenstelling tot Belgische trainers en voetballers, genieten Nederlandse spelers en coaches veel meer respect over de grenzen heen. Raymond Goethals en Eric Gerets zijn uitzonderingen. “We ontbreken dan wel die sterke merknaam, in Japan behoren enkele van onze spelers toch tot het collectieve voetbalgeheugen: Marc Wilmots, wiens goal tegen Brazilië onterecht werd afgekeurd op het WK in Japan, doelman Preud’Homme ook, maar veruit de populairste is Enzo Scifo. Vele Japanners volgden zijn hele carrière omdat hij technisch uitmuntend was. Verschillende videobanden hebben ze van hem... het is ongelooflijk hoe ze eraan geraken. Ze vroegen mij wel eens waar hij momenteel speelt, terwijl hij al lang op spelerspensioen is.”

ACT AS A JAPANESE
In Japan werd Rudy echt overgeleverd aan tradities: “Je wordt geconfronteerd met opvallende verschillen, waarvan de taal er slechts één is. Vaak werden wij uitgenodigd op restaurant en nooit mocht ik mijn geld bovenhalen. When you’re in Japan, act as a Japanese. Als gast mag je niet betalen. Je werkt in een heel ander referentiekader en het is toch echt wel aanpassen aan de andere normen en waarden. Ik ontving een budget van de school, ongeveer 5 miljoen yen ofte 36.000 euro. Ik moest maken dat dit tegen het einde van het jaar op was. Dat was makkelijker gezegd dan gedaan, te meer als je weet dat ouders iedere maand nog 2.000 yen bijleggen. Ik werd verondersteld uitgebreid te dineren met mijn collega-coaches van de tegenstander. Een officiële wedstrijd werd ook niet betaald door de school. De bus werd ter beschikking gesteld, maar de ouders betalen de verplaatsing en het hotel. Zo goed als al het geld dat de ouders verdienen, gaat naar de opvoeding van hun kroost.”
“De Japanse cultuur beviel me echt, alleen al het groeten. Een man van 85 die diep voor je buigt… dat betekent wat hoor. Op zekere dag stond de gouverneur van Ishikawa, waartoe Kanazawa behoort, naast me. We bogen, maar kenden elkaar niet. We zouden de beste vrienden worden.”
In Kochi leerde Rudy zijn echtgenote kennen waarmee hij in 2002 in Oostende in het huwelijksbootje stapte. Zijn contract in de zuidelijke Japanse stad was intussen afgelopen. “Op een dag kreeg ik telefoon van Dr. Asano, een Japanse kennis, en hij vroeg ik geen trainer wou zijn in Kanazawa, in het noorden van Japan. Het voorstel was erg lucratief, ik moest al hoofdtrainer zijn van een goede Belgische eersteklasser om dat te evenaren. Hij wist mij te overtuigen om mijn verblijf en job als jeugdvoetbaltrainer in Japan met drie jaar te verlengen en te verhuizen van het warme zuiden naar het koude noorden. Professioneel ging het me voor de wind, maar Julia kon niet echt aarden aan het extreme klimaat.”

OPTIE VAN TERUGKEER IS REËEL
“Ik had opnieuw een aanbod voor drie jaar op zak, maar Julia wou niet langer blijven. Zij wilde weg uit de stad, waar gedurende drie maanden de sneeuw tot aan de knieën stond. Het is eens wat anders... niet terugkeren naar Vlaanderen ondanks, maar omwille van het weer. In Kochi was dat geen factor. In januari is het daar nog 18 à 19 °C en alle dagen zon. En in de zomermaanden mag je daar nog twintig graden bijtellen. Vele kinderen, onder meer mijn vrouw, hebben daar nooit sneeuw gezien. Wij zijn dus enerzijds om klimatologische redenen terug in Oostende, maar ook het financiële en dan speelde vooral het veiligstellen van het pensioen een rol. Ik verdiende in Japan mooi geld, maar je leeft er ook naar. Je moet dus rekening houden met de toekomst. Als buitenlander in Japan moet je er twintig jaar werken om toegang te krijgen tot hun pensioensysteem. Ik zit tussen twee vuren. Ik kan terug want het contract ligt klaar. Ik weet intussen ook wat ik moet bijvragen om er aan mijn pensioen te geraken, maar dan wordt het zo goed als onbetaalbaar voor de Japanners”, weet de West-Vlaming.

TERUG IN OOSTENDE
Als ik vraag waar hij het moeilijk mee had, antwoordt de huidige personal trainer en hoofdscout van een vierdeklasser vastberaden: “Alles achterlaten. Mensen verlaten hun stad om te vertrekken naar het buitenland, wat moeilijk is. Maar terugkeren is zo mogelijk nog moeilijker. Op de terugreis naar Europa voelde ik me wat vreemd, maar Julia legde mooie argumenten voor om terug te komen. Als trainer denk je niet altijd aan later. Je staat op het veld, bouwt iets op, boekt mooie resultaten, maar die sociale zaken spelen vanzelfsprekend ook een rol. Ik sluit niets uit, maar moet eerst maken dat mijn sociaal stelsel ok is.”
“Rudy Benthein droeg zijn steentje bij om Oostende op de Japanse wereldkaart te krijgen. Ik heb Oostende altijd in mijn hart gedragen. In Kanazawa hielden Julia en ik een fototentoonstelling over de stad. We steunen ook actief Belgian Samurai, een Belgisch-Japanse groep die sportieve uitwisseling stimuleert. Julia heeft intussen ook een toeristische website ontworpen, waarmee ze Oostende en België wil bekend maken bij haar landgenoten. Oostende is in positieve zin veranderd. Ik voel me hier opnieuw thuis, dankzij de familie en mijn collega’s bij de Stad Oostende. De gebreken die ik zie, associeer ik niet met de stad, maar met de mensen. Mensen lachen zo weinig en schelden zoveel. In Japan ligt geen papiertje op de grond. Oostende staat vol vuilnisbakken, maar het straat ligt ook nog vol. Ik voelde mij ontworteld en een vreemde in eigen stad. Daarom heb ik de stad opnieuw verkend. Met de fiets. Dat was met de vele eenrichtingsstraten geen overbodige luxe”, lacht Rudy.

Koen Van der Schaeghe

Publicatiedatum: 18/10/06

Vertel je vriend/vriendin over dit artikel

Zijn/haar naam:      Zijn/haar email:

Jouw naam:                  Jouw email: