Niet
al goud, zilver en brons
Het China van Koen is een China dat tijdens de Olympische Spelen
weinig aandacht zal krijgen. Logisch ook. Daar moet niemand hypocriet
over doen. Maar beseffen dat niet alles in China goud, zilver
en brons kleurt, is een morele plicht. Tien jaar reeds steekt
Koen al zijn energie in kinderen die er anders helemaal alleen
zouden voor staan. Hij toont vastberadenheid in de creatie van
eilandjes in de grote (boze) wereld. Het kinderdorp Morning Tears
is een wereld in de wereld.
Spreken met Koen is vooral luisteren en je emoties onder controle
houden. Zijn verhaal is pakkend, de taferelen die hij meemaakt
hartverscheurend. Of hoe omschrijf je een laatste ontmoeting tussen
moeder en kind, een week voor zij de kogel krijgt? “Het
zijn prachtige kinderen, maar de trauma’s zitten erg diep.
Wat de kinderen reeds op erg jonge leeftijd meemaakten, kunnen
weinigen zich voorstellen. De verwarring die ze ondergaan is enorm.
Ze kijken op naar hun ouders en plots veroordeelt de samenleving
de ouders en henzelf. Wat is goed en slecht, de kinderen weten
het zelf niet meer. Een nachtmerrie die niet lijkt over te gaan.
Tussen al die emoties proberen wij hen gewoon kind te laten zijn.”
Nabij de keizerlijke stad Xi’an in de provincie Shaanxi
heeft Morning Tears haar thuisbasis. In Children Village leven
86 kinderen, vier hulpverleners en een kok. Daarnaast is er de
ondersteuning van het opvangtehuis Chen Lu ofte Dauwdruppels dat
dezelfde objectieven nastreeft. “Het merendeel van de kinderen
wordt ons door politie of het gerecht gebracht. Het is niet hun
taak, maar ze zien het wel als een kind achterblijft. Ook familie
of vrienden brengen ons soms de kinderen. Een andere mogelijkheid
is dat de moeder ons vanuit de gevangenis schrijft met de vraag
om het kind bij de familie weg te halen. We zagen op die manier
heel wat vormen van kindermishandeling.”
Kinderen zitten hun eigen straf uit
Samen met enkele Chinese vrienden besloot Koen Sevenants om zich
over de kinderen te ontfermen. “Het project is, en dat klinkt
misschien eigenaardig, in eerste instantie opgericht door enkele
Chinese rechters in 1996. De edelachtbaren ontnamen het leven
van de ouders en werden pijnlijk hard geconfronteerd met de onmenselijke
gevolgen van hun vonnissen. Achterblijvende kinderen werden veroordeeld
tot een straf, veel ingrijpender dan de kogel. Levenslang zonder
schuld. Deden ze het uit gewetenswroeging, knaagde het hart? Ze
deden het wel... voor even. Drie van de vier opvangcentra waren
alweer gesloten toen Koen aan de alarmbel trok en het heft in
1998 in eigen handen nam. ”De situatie was slecht. De basisbehoeften
van de kinderen waren amper vervuld en over papieren beschikten
de bewonertjes niet. Er was geen psychologische begeleiding. We
stonden voor een grote uitdaging.”
“Wij kijken naar de noden van de kinderen: een jongen of
meisje wiens ouder in de gevangenis belandt, heeft heel andere
noden dan een straatkind. Een straatkind kan zichzelf vaak verdedigen,
de kinderen die wij helpen hebben geen overlevingsstrategie. Het
is fout deze over eenzelfde kam te scheren. We focussen onze werking
op veerkracht. Kinderen leren hoe met slechte ervaringen om te
gaan, hoe ze sterker kunnen worden. Een positief zelfbeeld en
zelfvertrouwen zijn de belangrijkste aspecten van veerkracht.
De kinderen waarmee we werken, beleefden trauma’s, terechtstelling
of gevangenneming van hun ouders, maar ook misbruik en geweld.
Sommige kinderen met diepe letsels groeien op tot succesvolle
volwassenen, anderen niet. Kinderen die erin geslaagd zijn hun
trauma’s te overwinnen hebben veerkracht.”
Zelfverdediging
“Uit psychologische zelfverdediging zal een kind zich op
een bepaald moment in stilzwijgen hullen over de dag des onheil.
Je weet dat je ouders overleden zijn, maar je heb daar geen trieste
of andere emoties meer bij. Ze plooien terug in hun eigen wereld.
Dat is normaal voor een maand of drie, maar dan moet dat eruit.
De bewustwording is dramatisch want plotseling is er de confrontatie
met de pijn. Nog erger is het gesteld met de kinderen die je niet
uit die fase krijgt en nooit in een normale maatschappij zullen
kunnen functioneren. Het feit dat kinderen lief en schattig zijn,
is al te vaak een façade voor dieperliggende problemen.
Slechts sporadisch is hun gekwetste ziel zichtbaar. De aangerichte
schade komt soms pas echt aan de oppervlakte als ze adolescent
zijn. En dan wordt het veel moeilijker om te helpen. Met de juiste
omkadering kan een kind emotionele wonden veel sneller helen.
De psychologische begeleiding in onze veilige omgeving is ontzettend
belangrijk.”
“Bescheiden startten we jaren terug met te voldoen in basisbehoeften:
onderdak en voedsel. We breidden het uit naar psychologische ondersteuning
en verdedigen ook administratief hun rechten. Daarnaast brengen
we ook bezoeken aan de ouders in de gevangenis en sinds kort startten
we met afscheidsbezoeken een week voor de executie. Dat zijn zware
emotionele momenten. Hartverscheurend maar het begin van een verwerkingsproces.
Het afscheid kan omstreden lijken, maar voor het rouwproces is
dat ons inziens ontzettend belangrijk. We kunnen ons echter op
geen enkele studie baseren want er bestaat niets. Wij moeten de
lijnen uitzetten en het bezoek van persoon tot persoon afwegen.”
De
waarheid als therapie
“Kinderen leven bij ons in geen mythe. Ook al zijn ze nog
maar zes of zeven, we confronteren hen met hun verleden. Met een
fantasiewereld komt niemand verder. Ze moeten weten dat hun moeder
geëxecuteerd wordt omdat zij haar echtgenoot vermoordde.
Al dan niet uit zelfverdediging of om de kinderen te beschermen.
Als jongeren het in onze ‘beschermende’ wereld horen,
kunnen we ze helpen. Horen ze het later, dan kunnen we niets doen.
Wij leren ze leven met de ergste en gruwelijkste feiten, en steunen
hen ermee om te gaan zodat de afschuwelijkste scènes hun
leven niet langer beheersen.”
“Komt een meisje mij vertellen dat haar moeder op reis is
en je moet zeggen dat ze geëxecuteerd is, dan sterf je. Dat
is keihard, maar het moet. Zoniet duurt de gruwel eeuwig. Het
is het verhaal van de onmogelijke herinnering en het evenzo onmogelijke
vergeten. Stap voor stap worden de kinderen opnieuw geboren en
leven ze volgens de gekende mantra: gedane zaken nemen geen keer.
Een kind helpen geeft je zoveel terug. Dit is mijn reden van bestaan.
Het merendeel van de kinderen is net na hun aankomst behoorlijk
angstig, maar uiteindelijk kunnen ze terug zorgeloos kind zijn
en gaan velen Kinderdorp verkiezen boven hun eigen familie.
Hasselaar Koen Sevenants heeft iets met China, maar bemoeit zich,
ondanks de wrange smaak die het hem bezorgt, niet met het strenge
strafsysteem. “Geen van de vele protesten tegen China zal
ik tegenspreken, maar helpen we de slachtoffers één
millimeter vooruit om luidkeels kritiek op het systeem te geven?”
Koen is geen klager, maar een doener. En intussen bouwde hij wel
een vertrouwensband op met de Chinese overheid. “Jarenlang
werden we met argusogen bekeken, werd onze hele organisatie doorgelicht
maar vandaag zijn we erkend.” Koen doet het op zijn manier
en die is enigszins vergelijkbaar met hoe economische pioniers
China aanpakten. Het creëren van een vertrouwensband, stap
voor stap, tot de effectieve samenwerking met lokale overheden
en het gevangeniswezen vandaag de dag. De Chinese overheid noemt
intussen in een nieuw vijfjarenplan de bijstaand aan kinderen
vaan veroordeelde en terechtgestelde ouders een prioriteit. Mede
de verdienste van Koen? Absoluut, al zal hij dat zelf met alle
woorden die hem te binnen schieten minimaliseren.
Voorbij het idealisme
Verfrissend antwoordt Koen op wie niet verder kijkt dan het Chinese
systeem: “Doen we niets, dan zit de pijn van de kinderen
diep in de goedkope kleren die we in Europa dragen. Maar laten
we die kleren zuiveren en ook ons gevoel van rechtvaardigheid
mee op de import/export markt brengen. Dat is (ook) wat we doen
in ons project.” China is geen eindpunt voor Koen, want
niet het enige land waar kinderen van ter dood veroordeelden aan
hun lot worden overgelaten. Koen ambieert een internationale organisatie.
“Het is een wereldwijd issue. Wanneer een man de cel in
moet, zullen vier op de vijf moeders voor de kinderen blijven
zorgen. Als de moeder in de gevangenis terecht komt, is de kans
dat de vader zijn verantwoordelijkheid opneemt slechts één
op vijf. We kijken dus in eerste instantie naar landen met veel
vrouwelijke gevangenen.”
“Het vraagstuk staat op niemands agenda. In verschillende
landen starten we projecten op, maar wereldwijd kunnen we dat
niet dragen. We willen evolueren naar een pressiegroep en deze
vergeten jongeren op de internationale agenda plaatsen, zodat
overheden hun verantwoordelijkheid zouden nemen." Koen benadrukt
dat zijn team de waarheid niet in pacht heeft. Het is hard werken
zonder zekerheid van slagen. “Met een derde van de kinderen
komt het goed, over een tweede derde twijfel ik, de overigen kan
je eigenlijk afschrijven voor het leven in een reguliere maatschappij.
Vele kinderen zijn angstig door hun gruwelijke ervaringen. Maar
het kan! Recent nog slaagden twee meisjes die hier lang verbleven
voor hun ingangsexamen aan de universiteit.”
En de reflectie van grote broer Koen zelf, zoals hij genoemd wordt.
Hoe gaat hij om met de ochtendtranen en de verschrikkelijke verhalen?
“Ik heb er zeer lang mee geworsteld en stond ooit op het
punt om er mee te kappen. Maar het was een openbaring om een psycholoog
te leren kennen die 25 jaar ervaring had in de materie van kinderbescherming.
Ik worstelde met mijn te grote betrokkenheid. In hoeverre kan
dat zonder dat je er zelf aan ten onder gaat? Dat is een moeilijk
evenwicht. Je gaat altijd een stukje over die lijn en krijgt dan
een weerbots. Maar ben je niet betrokken, dan kan je niet helpen.
Ik praat nog geregeld met hem. Je hebt daar nood aan, omdat je
in bepaalde situaties ook moet leren met jezelf om te gaan. Dat
is de broosheid van mijn leven, maar in geen geval te vergelijken
met wat onze kinderen meemaken.”
Info:
www.morningtears.org
Op
de website vindt u meer informatie over Morning Tears en ontdek
je hoe je de kinderen kan helpen. In het licht van de uitbreidingsplannen
van Koen Sevenants is hij op zoek naar wereldwijde gegevens over
de noden van kinderen. Specifiek de noden van kinderen van gevangenen.
Wie helpen wil, kan steeds contact opnemen.
Koen
Van der Schaeghe
Publicatiedatum: 18/08/08
/
