NUTTIGE INFORMATIE Landenfiche Turkije

Hun liefdeshistorie heeft wel wat weg van een oud en wijd verbreid verhaal, maar anderzijds ook helemaal niet. “Het is misschien allemaal net wat anders”, gaat Karen van wal. “Fahhan werkte twee jaar in België voor Black & Decker en werd toen overgeplaatst naar Istanbul. Gek genoeg ontmoetten we elkaar niet in deze twee jaar maar in de periode daarna waarin hij af en toe in Brussel vertoefde om enkele dossiers af te werken. We werden aan elkaar voorgesteld en zo ging de bal aan het rollen.”

Karen ging niet over één nacht ijs want had al een bevlogen buitenlandse relatie achter de rug. “Ik was ooit de liefde naar Mauritius gevolgd. Ik had me laten uitschrijven, maar stond na vier maanden alweer terug op Belgische grond. Dat is niet zo evident, want dan moet je je terug inschrijven, een job zoeken,... Daarom pakte ik het deze keer wat bedachtzamer aan.” Niettemin had haar beslissing ook nu verstrekkende gevolgen. “Ik had net een nieuwe en goede baan bij United Airlines. Na amper twee maanden stapte ik naar de general manager en vertelde dat ik een Turk had leren kennen en naar Istanbul vertrok. Hij verklaarde me gek, maar ik was 32 en wist dat dit geen vakantieliefde was. Maar goed, het was wel een risico, dat geef ik toe. Ik heb mezelf de tijd gegeven om me aan te passen, zelfs een tijdlang gependeld, maar toch zijn we al gauw gehuwd.”

TWAALF JAAR TURKIJE
Turkije twaalf jaar geleden en Turkije vandaag, het is een hele andere tijdsgeest. Een terugblik is in zekere zin confronterend. “Als ik alleen nog maar denk aan wat ik die eerste jaren allemaal meesleurde. Dat ging veel verder dan chocolade. Ook pickles van Devos Lemmens, wasproducten en ontvlekkers gingen de koffer in. Zelfs wijn, want niet-Turkse wijnen waren een decennium terug een rariteit. Intussen verminderde het Turkse protectionisme wel sterk. Het land, de stad, de cultuur… voor mij waren ze in de begindagen echter van bijkomend belang. De enige drijfveer om mij in Istanbul te vestigen, was Fahhan. Ik heb uiteraard wel inspanningen geleverd om mij te integreren. En intussen kruis ik mijn vingers in de hoop dat we hier nog lang kunnen blijven. We vertoefden immers ook een tijdje in Saoedi-Arabië. Het was een tijdelijke migratie voor Fahhan’s job, momenteel bij Pepsi Cola. Voor een vrouw heeft een leven in Saoedi-Arabië toch een aantal beperkingen: het dragen van zwarte kousen en het bedekken van het haar om er maar twee te noemen. Ik wil echt in Istanbul blijven, want ik hou van deze magnifieke stad.”

“Ik volgde vrij snel Turkse taalles. Uit noodzaak want je staat in de winkel, denkt boter te kopen, maar thuis blijkt het platte kaas te zijn. De vlootjes zien er nu eenmaal soortgelijk uit. Ik kon het toch niet altijd met pen en papier uitleggen? Het kennen van de taal is ook een must om de mentaliteit beter te vatten. Turken zijn heel subtiel en je moet de finesses kennen om hen te begrijpen. Een Turk zal nooit zeggen dat hij je niet begrijpt of iets niet kent. Vraag een bepaalde richting en men zal je in een richting sturen, maar of die juist of fout is, weet je niet. Het is maar door op zeker moment de lichaamstaal te vatten dat je begrijpt dat het beter is om het iemand anders te vragen.”

Meer nog, die lichaamstaal blijkt zelfs in het verkeer de voornaamste leidraad te zijn. Chauffeurs in Istanbul rijden erg agressief en zwierig. “Uiteindelijk moet je je daaraan aanpassen. Doe je dat niet, dan kom je nergens in het verkeer. Richtingaanwijzers worden niet gebruikt. Hoe je dan weet of iemand naar links of rechts zal rijden? Lichaamstaal!!” De Turkse taal is ook hét instrument bij uitstek om de juiste prijs te betalen in toeristische wijken als Sultanahmet. “Ik ging er een handtas kopen en vroeg de verkoper, bij wijze van test, in het Engels, hoeveel deze kostte. ‘Special price, only for you’, riep hij. Maar toen hij een veel te hoog bedrag noemde, repliceerde ik in het Turks, waarop hij zich verbaasd, luidop en retorisch afvroeg, waarom ik niet meteen Turks sprak? Ik vroeg hem waarom hij twee prijzen hanteert en hij antwoordde dat het een spel is. Een spel van afdingen en bluffen, waar ze allen heel erg goed in zijn. Soms als ik met Belgen op stap ben, aanzien de verkopers mij als hun gids en bieden mij zelfs een commissie aan als ik erin slaag om iets aan te prijzen. Misschien moet ik er mijn job van maken”, lacht Karen.

“EEN ZOEN IS ALLES WAT IK NODIG HEB”
Heerlijk lanterfanten kan dan misschien erg leuk klinken, Karen stelde zich voor haar vertrek wel degelijk de vraag hoe ze het zou kunnen bolwerken in Turkije. “Fahhan zei wel dat ik bij hem kon wonen in Istanbul, maar waar zou ik van leven? ‘Geef me af en toe een zoen, dat is alles wat ik nodig heb’, antwoordde hij mij. Mijn hart smolt natuurlijk, maar ik werkte wel in België. Het was zeker in het begin erg raar of om zo afhankelijk te zijn. Maar de eerste ik-stel-hier-niets-voor-dip herpakte ik mij, werd onze dochter geboren en vond meer dan zomaar wat soelaas in mijn paardenpassie. Vandaag prijs ik mij gelukkig dat ik mijn moederschap niet met een job hoef te combineren. Ik ben bijna altijd buiten en rijd dagelijkse op mijn geïmporteerde Ierse Tinker, zowel op de manege, het strand als in de vrije natuur.” Fahhan, Karen en hun tienjarige dochter Enya wonen in Uskumruköy, vlakbij de Bosporus en de Zwarte Zee. “Hier, in dit heerlijke klimaat en dichtbij mijn echtgenoot en onze dochter vertoeven, maakt mijn leven echt waardevol. Aspiraties naar een job heb ik niet meer.”

“Fahhan is hoog opgeleid, maar ik kan me goed voorstellen dat het leven met een onopgeleide man uit een bergdorp helemaal anders is. Fahhan heeft in West-Europa gewerkt, waardoor hij de Westerse cultuur al kende en voldoende bagage had om mij mijn eigenheid te laten behouden.” Jezelf blijven bij je partner is één, maar slechts een minderheid in een stad als Istanbul is ingesteld op de westerse manier van leven. De meerderheid heeft een heel ander referentiekader qua sociale omgangsnormen. “Iets anders verwachten zou erg verwaand zijn trouwens. Op vlak van gezondheidszorg en specifiek een zwangerschap is dit natuurlijk een behoorlijke aanpassing. Al had ik ook een portie geluk. Natuurlijke bevallingen zijn in het stedelijke Turkije uitzonderlijk. Het moet immers snel gaan en een keizersnede duurt slechts een kwartier. Gelukkig vond ik een gynaecoloog die mij beloofde geen keizersnede uit te voeren. Uiteindelijk moest het wel omdat Enya niet draaien wou, maar zo niet mocht ik natuurlijk bevallen. Ik koos ook voor een epidurale terwijl Turkse vrouwen een masker verkiezen om pas wakker te worden als alles achter de rug is.”

“Met de bevalling had ik het dus getroffen, maar van een ongeval op de weg blijf je beter gevrijwaard. In eerste instantie moet je al hopen dat een ambulance je in het helse verkeer snel kan bereiken. Vervolgens word je naar een sociaal hospitaal gebracht waar ze met 50 in een gang zitten. Ook als het dringend is, moet je je beurt afwachten. Op zo’n moment besef je pas goed wat voor een luxeland België eigenlijk is. In België helpt men eerst en pas dan vraagt men geld. In Istanbul moet je de geneesheer kunnen bewijzen dat je geld hebt, anders kom je er niet in. Ik moet op voorhand betalen om de gynaecoloog te zien. Zwaai je niet met je kredietkaart, verwacht je dan maar aan problemen. Men wil ook echt munt slaan uit medische zorgen. Voor een operatie die in België zonder mutualiteittussenkomst 750 euro kost, betaal je in Istanbul minstens 5 à 6.000 euro. Voor elk toekomstig medisch probleem neem ik het vliegtuig naar België: niet enkel om de financiële kant, maar ook om mij in het Nederlands uit te drukken. Dat gaat toch nog altijd iets makkelijker. Van de gelegenheid maak ik dan ook gebruik om de familie te bezoeken. Maar na enkele weken smacht ik weer naar Istanbul, haar keuken én jawel de Turkse desserts. Een Turks spreekwoord zegt niet voor niets: Eet zoetigheid en je zal zoet spreken waarmee je wordt duidelijk gemaakt dat je in Turkije een dessert niet zomaar afwimpelt.” Zogezegd zo gedaan. Een Turkse ijskoffie en een zoet gebak maken het diner af. Mijn gastheer en gastvrouw bleken ware fijnproevers. Naadloos gaat de zwoele avond over in de nacht. Rijdend langsheen de Bosporus bereiken we opnieuw het feeërieke Istanbul, niet langer overvol, maar nog steeds klaarwakker.


Publicatiedatum: 12/12/06
                                                             

Vertel je vriend/vriendin over dit artikel

Zijn/haar naam:      Zijn/haar email:

Jouw naam:                  Jouw email: