NUTTIGE INFORMATIE url: blog.strategy4china.com

Gilbert en China, een relatie die al sinds het begin van de jaren ’80 stand houdt. Hij praat nuchter, maar is vol warmte over het complexe land dat al lang veel meer is dan een gastland. Bij de ontwikkeling van de grote sportaccommodaties adviseerde hij de stad Peking op het hoogste niveau. Vandaag is hij onafhankelijk adviseur met zijn bedrijf Strategy for China, maar net na de toewijzing van Peking als Olympische gaststad was hij verbonden aan de Beijing Development and Reform Commission, de vroegere planningcommissie. “Dat is een zeer machtige instantie die van hoog in haar ivoren toren beslist voor de massa. Dat ze hier een buitenlander toelaten is opmerkelijk omdat ze absolute geheimhouding preken. Zelfs voor de Chinees is het een moeilijk inneembare vesting.”

Surviving Beijing

Geduldig strijdend tegen het wederzijdse onbegrip en zoekend in het Chinese brein volbracht Gilbert zijn eigen ontdekkingstocht in China en het leven. Typerend is dat hij vandaag nog steeds onder het motto Surviving Beijing blogt. Nochtans zijn er weinig westerlingen die zo Chinees leven als Gilbert. De liefde vond hij bij Bin Sun. Zij zijn overal graag gezien. Samen hebben ze een volwassen dochter.

China en de Chinese instellingen adviseren, vanwaar zijn betrokkenheid? “Doorheen de jaren vond ik mijn weg tussen de vele overheden. Lokaal begonnen en regionaal gegroeid. Sinds de toewijzing van de Spelen hielp ik bij het aantrekken van buitenlandse investeerders. De Chinese wirwar maakt het moeilijk. Mijn rol was de lancering van grote aanbestedingen voor de Olympische Spelen. Deze resulteerden in het gigantische stalen vogelnest dat plaats biedt aan bijna 100.000 toeschouwers. In het iconische bouwwerk vinden onder meer de openings- en sluitingsceremonie en de finales van het atletiek en voetbal plaats. Ook het Beijing National Aquatics Centre, alias de Water Cube zag zo het levenslicht.”

Wist je trouwens dat de Water Cube volledig gefinancierd is door Chinezen in het buitenland. “Bij aanvang van de projecten zette ik een publiek-private-samenwerking op en troonde heel wat Chinezen mee naar Londen omdat dat daar een gangbare manier van werken is. Op de vraag wie er geld in de Water Cube zou inpompen, kwam als antwoord de overseas Chinese. Onder meer de tycoons in Hongkong trokken heel wat privé geld uit. Of de Belgen hetzelfde zouden doen voor pakweg het atomium? Natuurlijk niet. Het verschil is dat Chinezen, waar ook ter wereld, nationalistisch zijn. Er is een samenhang en enthousiasme die je bij weinig andere volken vindt.”

Buitenlandse ondernemers

Gilbert zat er met zijn neus op en zag het met lede ogen aan: weinig Belgische bedrijven konden een graantje meepikken. “Makkelijk is het niet. De concurrentie is meedogenloos en het protectionisme alom tegenwoordig. Wie geld wil verdienen, doet trouwens beter niet mee aan Olympische projecten. Je moet onder de marktprijzen verkopen en aanbestedingen om gratis te leveren waren geen uitzondering in aanloop naar Peking 2008.”
“Ik heb gepoogd Belgische bedrijven in te lijven, maar het was moeilijk. Een bedrijf als Barco bijvoorbeeld kon onmogelijk opboksen tegen Panasonic, een hoofdsponsor van de Spelen. Toch heeft het enkele prachtprojecten kunnen realiseren die zijdelings met de Spelen te maken hebben. Zo leverde het het grootste LED-beeldscherm ter wereld, met een oppervlakte van 758 vierkante meter. Wie op de derde ring rond Peking rijdt, kan er niet naast kijken. De stad Peking zelf plaatste een order van veertien LED-schermen.”

“In de opnameniche is Alfacam sterk aanwezig en de VRT is gevraagd om de productie en de regie van het wielrennen op de weg, de marathon, de triatlon en het snelwandelen te verzorgen. Niet toevallig disciplines waarbij mobiele verslaggeving essentieel is en waarin de Vlaamse openbare omroep internationale waardering geniet”, weet de kosmopoliet.

Intermenselijke afstand

Zijn werk bezorgde Gilbert heel wat aanzien. Als bevoorrecht intermediair blijft hij echter nuchter over China. Hij praat niemand naar de mond en beaamt dat er bij elk lichtpuntje elders een donker gat gaapt. “Waarom ik mag zeggen wat ik zeg? Het is een vertrouwenskwestie en ik waak over de manier waarop ik mijn kritiek uit. Ik leg de juiste klemtoon en zeg niet enkel wat het probleem is, maar ook waarom en wat de mogelijke oplossingen zijn. Geen harde woorden, noch vermaningen. Weinig buitenlanders hebben de moed om de waarheid op een diplomatieke manier over te dragen. Terwijl Chinezen vaak geen enkel idee hebben van wat buitenlanders denken. Chinezen zijn niet wereldvreemd, maar de intermenselijke afstand tussen China en Europa is onmetelijk.”

“Ik heb een vertrouwensrelatie met de Chinezen die weten dat de boodschap die ik overbreng gebaseerd is op feiten en dat ik niet mijn persoonlijke mening loop te ventileren. In mijn visie zijn ze niet geïnteresseerd, wel in informatie. In hoe de buitenwereld naar hen kijkt. Ik schrijf heel wat rapporten maar die verdwijnen in de zwarte doos van de regering en ik weet niet wat ermee gebeurt. Als ik hen erop wijs, lacht men eens, maar voor het overige… blijft alles bij het oude. Frustrerend soms. Je mag jezelf zeker niet te serieus nemen in China”, lacht Gilbert.
“Openheid en informatie naar de buitenwereld toe blijven heikele punten. Ik ben van mening dat we de Chinezen wat tijd moeten geven, maar het gaat inderdaad traag. Of de Olympische Spelen op middellange termijn een rol zullen spelen in de openheid en de toegankelijkheid, is de gouden vraag. Zuid-Korea mag in deze gidsland spelen. Het land en haar hoofdstad Seoel zijn sinds 1988 nooit meer hetzelfde geweest. Stilaan groeit het besef dat het voordelig is om open te zijn. Kijk maar naar de recente zware aardbeving. Openheid wekt sympathie.”

Hindernissenparcours

Als straks duizenden journalisten in Peking neerstrijken voor de Olympische Spelen, moet dan gevreesd worden voor een onwerkbare sfeer? “Voor BOCOG, het Olympisch comité, is persvrijheid een belangrijk item. BOCOG heeft dat begrepen en engageert zich tot volledige vrijheid in handelen. Wel dient een onderscheid gemaakt te worden tussen geaccrediteerde journalisten, een 20.000 die zich zullen toespitsen op het sportgebeuren, en de andere vloot aan journaille, zij die geen toegang zullen hebben tot het Olympisch dorp en de stadia. Ook deze moeten goed ontvangen worden en de mogelijkheid krijgen om ongedwongen hun werk te doen. Want een journalist zonder informatie is gevaarlijk en richt zich op schandalen.”

“Persoonlijk zag ik de openheid de jongste drie jaar niet echt groeien. Naar aanleiding van de Spelen heerst er zelfs een zekere paranoia. De situatie na september hangt voornamelijk af van het succes van de Spelen. Vallen deze aan het eind van de rit goed uit voor China, dan zal de overheid vrij relax genieten. Vindt er een incident plaats, dan heb ik het gevoel dat de deur terug wat wordt toegetrokken. Ze helemaal sluiten gaat niet meer. Maar zullen journalisten die rotzooi zoeken deze ook vinden? Met alle middelen is de staat Peking grondig aan het opkuisen. Controle, controle en nog eens controle. De industrie wordt lam gelegd, bedrijven gesloten, werknemers verplicht met vakantie gestuurd. Fabrieken moeten verhuizen, maar waarheen, en welke compensaties krijgen ze daarvoor. Antwoorden blijven uit.”

Het voornaamste probleem dat Peking moet aanpakken is de smog. Voor de pollutieindex is de Europese drempel 50 en in Peking overschrijden wij makkelijk 500. Komt men in Brussel aan 150, dan beperkt men het verkeer, bij 250 zou men alles plat leggen. In Peking doet men letterlijk of er geen vuiltje aan de lucht is. Ook daarom zal er tijdens de Spelen heel wat worden platgelegd zonder structurele aanpak. Wie niet moet werken, hoeft zijn wagen niet van stal te halen. Zo’n 1,6 miljoen wagens zullen uit de stad geweerd worden, ongeveer 50% van het totaal.”
Opvallend vindt Gilbert het verstrengde toezicht op het uitreiken van visa. “Vele buitenlanders worden het land uitgezet, visa worden ingetrokken, tijdelijke werkkrachten het land uitgezet. Peking is de hot spot van het Chinese uitgaansleven, een gouden oord van plezier en vertier ook, maar daar zouden de Olympische bezoekers wel eens bitterweinig van kunnen merken. Het wordt een stad met een steriel randje. De spontaniteit, zo eigen aan Peking, wordt flink beperkt. Het uitgaansleven wordt in de kiem gesmoord. De ziel wordt eruit getrokken en de sfeer gematigd. Het Peking dat we zullen te zien krijgen, zal orde en netheid uitstralen, maar dat is niet de echte stad waarvan ik zo hou.”

Athletes Alley

Buiten het organisatorische en strategische advies was Gilbert ook van nabij betrokken bij het Belgische kunstwerk dat Peking siert. De reusachtige stalen constructie is een gift van ons land aan Peking en kreeg een plaats in het olympische park in de Chinese hoofdstad. “Athletes' Alley is een gigantische sculptuur die bestaat uit 130 ton stalen buizen, en ruim 100 meter lang en 20 meter hoog is. Vanuit een welbepaald gezichtspunt verdwijnt het abstracte en verschijnt het 'echte' beeld: vijf personages met elk een olympische ring” De maker, Olivier Strebelle, kreeg de toestemming van de stad Peking na jarenlang werk van Gilbert, zonder deel te nemen aan de uitgeschreven wedstrijd. Hier heeft ons land toch uniek gescoord, want vele landen dongen mee om hun inzending gerealiseerd te zien of om de stad een bijzonder geschenk te geven.

Na de inhuldiging van het kunstwerk, worden de Spelen ook voor Gilbert het échte hoogtepunt. “Voor de competities zelf kocht ik nog geen tickets. Ik verwacht me eraan dat de Chinese regering in laatste instantie nog aan mijn deur komt kloppen om enkele onverwachte situaties in goede banen te leiden. Ik blijf voor het overige zeker in Peking, zal internationale delegaties ontvangen en in laatste instantie wel enkele disciplines volgen.”

En dan, Gilbert heeft zowat alles bereikt in China wat een westerling bereiken kan. Wat volgt er dan? “Ik zou wel wat meer tijd voor mezelf willen. Om na te denken, een boek te schrijven. Misschien wel over de snelle veranderingen in China, zowel op politiek als persoonlijk vlak. Dé Chinees bestaat niet en is al helemaal niet diegene die wij in België kennen. Dit amalgaam van mensen vormt een heerlijk 'organisme' waar ik nog steeds veel plezier aan beleef. Een bijzondere evolutie vind ik.” Al vanaf de 17e eeuw probeerden handelsreizigers zaken te doen met het Rijk van het Midden. Deze Gentenaar doet het op zijn manier, vindt zijn weg in de complexiteit van de stad en vergeet niet te genieten van het heerlijke schouwspel.


Koen Van der Schaeghe

Publicatiedatum:05/08/08
                                                             

Vertel je vriend/vriendin over dit artikel

Zijn/haar naam:      Zijn/haar email:

Jouw naam:                  Jouw email: