Onderdompeling
Het Nederlands-Vlaams Instituut in Caïro (NVIC) is een erg aantrekkelijk en steeds beter gekend instrument van het Vlaamse internationalisatiebeleid. Het instituut stelt zich tot doel de relaties tussen de Lage Landen en Egypte te bevorderen. Het is een verhaal van uitwisseling, ontdekking en wederzijdse toenadering. Het mag niet verbazen dat VIW juist hier haar vertegenwoordigster vond? Wie vragen heeft betreffende emigratie naar Egypte, kan dus van Ellens expertise genieten.

Moet iemand die een vreemde taal leert, ook ondergedompeld worden in die cultuur? Voor ervaringsdeskundigen is het bijna een retorische vraag. Een Japanoloog vervolmaakt zich in Japan, een sinoloog dompelt zich onder de Chinese cultuur. En ook een Arabist beperkt zijn kennis bij voorkeur niet tot deze die hij of zij lokaal in Vlaanderen op doet. “Het NVIC is in deze zin een ankerpunt om zich de Arabische cultuur echt eigen te maken. Een verblijf in Egypte is een bijzondere ervaring om kennis te maken met de echte cultuur, de taal sneller te leren en de gastvrijheid aan den lijve te ondervinden.”

Het instituut kan heel wat Vlaamse en Nederlandse studenten bekoren. “Afgestudeerde Arabisten uit Vlaanderen kunnen een jaar lang een vervolmakingcurriculum volgen. Vanuit Nederland verwelkomen we daarenboven heel wat studenten die hier een semester van hun bacheloropleiding doorbrengen. Dat is aan enkele universiteiten zelfs een verplicht buitenlands avontuur. Numeriek overheersen de Nederlandse studenten dus. Hopelijk wordt een buitenlandse studie binnenkort ook in Vlaanderen verankerd in het curriculum. De meerwaarde is immers moeilijk te overschatten. Parallel met mijn functie, is er mijn collega die verantwoordelijk is voor alles wat met Egyptologie te maken heeft. Dat programma heeft een kleinere doelgroep omdat de richting enkel in Leiden en Leuven te volgen is. De studenten Egyptologie komen ook slechts twee maanden naar het instituut.”

Paradijs

“Het NVIC staat voor een unieke academische synergie tussen Vlaanderen en Nederland, ooit gestart uit een puur Nederlands initiatief. Het gaat verder dan het bijspijkeren van de talenkennis in twee richtingen, want ja, er worden ook lessen Nederlands aangeboden. Het instituut stelt zich tot doel de internationale samenwerking en de culturele relaties tussen beide regio’s te bevorderen en te onderhouden.” Dat Vlaamse en Nederlandse cultuur het ook buiten onze eigen drassige streken goed doen, blijkt in het stoffige Caïro. “Films van eigen bodem krijgen in het instituut een gemengd publiek en wekelijks worden lezingen georganiseerd. Het instituut is bovendien een geschikte uitvalsbasis voor doctorale en andere onderzoekers. De piramiden van Gizeh liggen nabij en het Egyptisch museum in Caïro herbergt een aantal van de grootste schatten uit de Egyptische oudheid. De regio is een paradijs voor eenieder die van dit era houdt.”

Papieren, stempels en een ondoorzichtige regelgeving: Ook dat is Egypte ten top. Opdat studenten en gasten van het instituut niet verzanden in de Egyptische bureaucratie, bekwaamden enkele van Ellens collega’s zich in het doorspartelen van de papierwinkel. Zelf hadden Ellen en Jan echter weinig paperassenvragen bij hun verhuizing. Omdat Ellen verbonden blijft aan de Universiteit Gent en betaald wordt door de Vlaamse overheid, is ook haar sociale zekerheid op Belgische leest geschoeid. Echtgenoot Jan valt onder dezelfde regelgeving. Caïro telt trouwens heel wat landgenoten onder haar bewoners, met een meerderheid aan Franstaligen. “Naar het voorbeeld van de Nederlandse ambassade organiseert ook de onze sinds kort elke maand een Belgische borrel, gesponsord door Heineken, weliswaar, maar dat kan gerust concurreren met de Egyptische Stella. ”

Piramidefascinatie

Voor Jan was Egypte een primeur: “Nooit eerder was ik in een Arabisch land. Dat vergde enige aanpassing. Dankzij haar studie was Ellen meer ervaren en terwijl ik nog enkele professionele projecten afwerkte, vertrok zij reeds om er haar echt te vestigen. We belden dagelijks en zo vormde ik mij geleidelijk een beeld van haar leefwereld. Een vertekend beeld weliswaar. Ellen vond een flat in Garden City, een stadsdeel dat een eeuw geleden werd aangelegd in Engelse stijl.” Bij de landing ontwaakte Jan uit zijn fata morgana en zijn droombeeld verdween in de smog van de miljoenenstad. De villa’s die er nog stonden waren vervallen en brede avenues waren minder groen dan ingebeeld. “Het was een kleine schok. Het decor was er nog wel, de schmink ook, maar de glans is verdwenen. De liefde voor de stad moest groeien en dat deed ze ook. Natuurlijk was Ellen de perfecte gids in een stad die gauw mijn thuis zou worden”

Jan is geograaf en gespecialiseerd in geografische informatiesystemen, een vak dat hij niet graag liet schieten. “Gelukkig werkte een aantal archeologische expedities met een dergelijk informatiesysteem. Ik kon ook aan de slag bij Dar al-Handasah (House of Engineering), een Libanees bedrijf met een groot project in Algerije waar binnen de twee jaar tientallen middelgrote dammen uitgetekend en geconstrueerd moesten worden. Een gigantisch project, waarvoor je minstens één geograaf nodig hebt. En ik was de gelukkige.”

Wie Egypte en geografie zegt, komt onder meer ook bij de Aswandam terecht. Deze zorgt niet enkel voor stabiele oevers langsheen de Nijl, maar tevens voor een grote elektriciteitsproductie. Het is een vitaal orgaan, dat van Egypte een modern en gecontroleerd vruchtbaar land maakt. Of de omgeving van de piramides een speeltuin is voor een geograaf, vraag ik Jan. “Ik ben natuurlijk geen archeoloog, maar wil weten waarom een piramide net op die plaats staat en waar de gebruikte stenen vandaan komen. Als geograaf fascineert het me in grote mate, maar vrienden Egyptologen benadrukken dat de piramides slechts een klein aspect van Egypte is.”

Egypte à la carte

Leven als buitenlander in de grootste stad van de Nijldelta biedt voordelen. “Je kan je gemakkelijk binnen de verschillende sociale klassen bewegen. Wij mengen ons tussen een amalgaam van rijk en arm, al missen we soms de interactie tussen beiden. Het is wel een multiculturele stad, wat je merkt aan de straatmode: meisjes in spijkerbroeken lopen er naast moslims in lang gewaad. Cairo heeft bovenal een zeer rijke culturele geschiedenis en een glorierijk verleden. Zowat over heel Cairo liggen de restanten van dat verleden verspreid, al dan niet in harmonie met de moderne infrastructuren. Dat contrasteert natuurlijk met de armoede. De koopkracht daalt en de broodprijs stijgt. Met broodrellen als resultaat. Je ondervindt er als buitenlander geen last van, maar het raakt je erg.

Het is een land van uitersten, ook toeristisch. Voor een reis naar Egypte moet je bovenal kiezen of combineren natuurlijk. Vroeger stond het synoniem voor een bezoek aan piramiden of het Egyptische Museum in Caïro en de tempels van Karnak, Luxor en Aboe Simbel. De laatste tien jaar ontdekte ook de strandtoerist Egypte. De oevers van de Rode Zee bieden hoge temperaturen, veel zon en weinig kans op regen. Maar de hartslag van Ellen en Jan gaat pas sneller slaan in de woestijn. Geen diepe koraalriffen of cultuurschatten, maar hoge zandheuvels en woestijnlandschappen. “Het is moeilijk uit te leggen waarom: hier overheerst de overweldigende barre natuur, met zijn fraaie landschappen en het leven van de bedoeïenen. Voor ons is dat de mooiste kant van Egypte, waar je de tijdloosheid van de natuur ervaart. Het is magie en het zijn momenten om te koesteren. Je moet het echt eens meemaken. Meer dan op de echt toeristische locaties, ervaar je hier de gastvrijheid van de Egyptenaar.”

 

 

Het Nederlands-Vlaams instituut in Caïro Het NVIC is in 1971 opgericht. Acht universiteiten in Nederland en Vlaanderen participeren in het NVIC met als doel het stimuleren en internationaliseren van hun onderwijs- en onderzoeksactiviteiten in het Midden-Oosten. Deze activiteiten hebben voornamelijk betrekking op de Arabistiek & Islamkunde, Egyptologie, Archeologie en Papyrologie, hoewel het NVIC de universiteiten ook in andere disciplines en op het algemene vlak vertegenwoordigt. Van Vlaamse kant wordt het NVIC gesteund door de regering de KU Leuven en de U Gent. Meer info over de onderwijsprogramma’s en activiteiten aan het NVIC op www.nvic.leidenuniv.nl

Koen Van der Schaeghe

Vertel je vriend/vriendin over dit artikel

Zijn/haar naam:      Zijn/haar email:

Jouw naam:                  Jouw email: