De media focussen op Thailand, met de vele buitenlandse toeristen betrokken in dit leed, de volledige vernieling van bepaalde gebieden in Indonesië, de schrijnende beelden van Sri Lanka, maar vergeet bijna de Andaman en Nicobar eilandengroep. Deze archipel, behorende tot India, was slechts 80 mijl verwijderd van het epicentrum van de aardbeving met een waarde van negen op de Schaal van Richter. Vandaag zijn er al zeker 10,000 doden in de Andamans, het merendeel van de bevolking vermist.

De Adamans en Nicobar eilanden, een eilandengroep van 1200 km2, heeft slechts 32 bewoonde eilanden. Naast een paradijs, in de stijl van de Malediven en de Lakshadweeps maar zonder enige grootschalige commercialisering door toerisme, is het ook een ecologisch pareltje. De eilanden trokken aanvankelijk enkel Indische toeristen aan en werden pas de jongste jaren ontdekt door buitenlandse toeristen, die sommige van deze unieke eilanden kunnen bereizen. Anderen zijn niet toegankelijk en sommigen zijn zelfs verboden te betreden. De Indische staat heeft deze eilandengroep steeds weerhouden van de buitenlandse toerist-influx met de invoering van speciale vergunningen om deze eilanden te bezoeken. Het land verwierp ook voorstellen van cruiseschepen, omdat ze de unieke ecologie en antropologie wil bewaren. En goed ook, ware er niet 26 december.

Op ecologisch vlak zijn de eilanden de thuis van unieke flora en fauna. Het koraal is onaangetast en nauwelijks verkend , laat staan gecommercialiseerd. Het is een uniek plekje natuur waar geen plaats is voor 5-sterren hotels of holiday-resorts. Van de 60 soorten fauna zijn er dertig variëteiten uniek.
Antropologisch is de eilandengroep de thuis van met uitroeiing bedreigde autochtone volksstammen. De Onges houden zich schuil op een reservaat in Little Andaman en hun populatie wordt geschat op een 200-tal. De Great Andamanese is een volksgroep van ongeveer 40 tot 50 personen met Strait Island als hun thuis. Hun groep is zo klein omdat ze destijds zo weerbarstig waren tegen de Britten. De Jarawe wonen in Zuid en Midden Andaman eiland en hebben een populatie van 266. De Sentinelese is een volksgroep die elk extern contact weert. Ze stellen zich vijandig op. Ze hebben de reputatie van koppensnellers, en sommige beweren zelfs dat ze kannibaal zijn of waren. Ze leven in het Noordelijke eiland Sentinel en hun populatie is ongeveer 200 tot 250. Dan heb je nog de Shompens, van de mongoloïde stamboom. Zij leven in de bossen van Great Nicobar eiland en hebben ook elke Indische integratie afgewezen. Hun populatie wordt op zowat 200 geschat. En tenslotte heb je de meerderheid van de Andaman eilandengroep, de Great Nicobarese, zowat 30.000 in totaal die allemaal verspreid zijn over 12 eilanden, en allen christelijk bekeerd werden.

Militair gezien zijn Andaman en Nicobar belangrijk voor India, gezien hun zeer strategische locatie nabij de Straat Van Malakka. De Indische Zeemacht heeft de laatste jaren zelfs deze locatie in de Andamans en Nicobar versterkt met uitbouw van defensie faciliteiten in Port Blair, de hoofdstad van de Andamans. Deze militaire installaties zijn bekend als de Fortresss Andamans en het Nicobar Command. Het is een tripartiete dienst, met enerzijds de luchtmacht, of de IAF, anderzijds de Zeemacht en de Kustwacht, en tenslotte ook het leger voor patrouilles. Zeker in het kader van de Chinese Zeemacht die nabij de Cocoa eilanden (nabij Myanmar – vroeger Birma) een radarbaken installeerde, heeft de Indische defensie haar militaire aanwezigheid verveelvoudigd. Zelfs met een afstand van meer 1000 km tussen het thuisland en de eilandengroep is het een belangrijk maar gesloten territorium voor India, maar helaas wordt de eilandengroep stiefmoederlijk behandeld en definieert men er de wonende volksstammen vaak als primitief (primitive tribes) in plaats van autochtoon (indigenous peoples of the Andamans)

Jammerlijk bevindt de eilandengroep op een vulkaan, die reeds verschillende uitbarstte. De laatste maal in 1996. En even meer nog, de eilandengroep valt in Zone V: een zone uitermate onderhevig aan aardbevingen, tussen de Sunda plaat en Sunda kloof. De gevolgen daarvan zijn dus sinds 26 december zichtbaar. Het duurde even, maar dan werd het duidelijk dat bepaalde eilanden er niet meer waren of hevig beschadigd waren: Chowra, Car, Nicobar, Katchall, Kamorta, Teresa en Hutboy. De schade was groot en alle communicatie met het thuisland India was verbroken. En dat bleef zo voor meerdere dagen tot uiteindelijk ook het centrale bestuur de ernst van de ramp inzag. Zo gingen de minister van Defensie , Pranab Mukjerhee en de presidente van de Congress Party Mrs. Sonia Ghandi poolshoogte gingen nemen in Port Blair, en het leger startte een grootscheepse hulpverlening met aanvoer van goederen en voedsel.

Sommigen die in het dorp Parka woonden, werden gespaard, maar voor anderen, zoals diegene in het dorp Mallaka was relocatie de enige oplossing. Zij werden naar Car Nicobar airbase, dat enkele meters hoger ligt, gebracht om uiteindelijk in een van de 6 hulpverleningcentra van Port Blair te belanden. De luchtevacuatie startte onder leiding van de IAF. Operation Seawave werd opgestart door de Zeemacht. Op 4 januari rapporteerde het hoofd van de Integrated Defense service, de vice-admiraal Raman Puri, dat Pilmillow eiland 100% onder water verdwenen was en Chowra voor zowat 65%. Zelfs de vuurtoren op Indira point werd door water overspoeld en de gehele staf was vermist. Wat voorheen begane grond was in Mallaka, Sawai, Arong, Kimou en Tamool is nu water. Brigadier J.M. Devadoss, hoofd van de militaire opsporing voor slachtoffers, schatte het aantal vermisten op de eilandengroep op 10.000 maar juiste cijfers zijn nog niet voorhanden.

De luchtbrug Port Blair naar het vasteland werd opgezet door de IAF en nadien aangevuld door de nationale luchtvaartmaatschappij Indian Airlines . De Centrale Indische Regering nam een protectionistische aanpak, en International hulporganisaties zoals Oxfam, kregen tot op heden nog geen toelating om additionele hulp te verlenen op de eilanden. Operatie Seawave loopt nu, zij het met een wat trage start. Meer dan 355 ton hulpgoederen zijn gedropt op de Andamans. Het grootste probleem blijft de aanvoer van zoet, dus drinkbaar, water.

Maar wat de duizenden geëvacueerde mensen? Jarenlang woonden, werkten en leefden zij op de Andamans en moeten nu een nieuwe, al dan niet tijdelijke thuishaven, zoeken. In Chennai, een miljoenenstad in India, ver weg van de Andaman cultuur. Eens aangekomen in Chennai, staan zij voor een zoektocht in een stad die hen vreemd is. Ze zijn er gestrand zonder have en goed en zijn afhankelijk van de goedheid van de hulporganisaties. Maar wat met de autochtone volksstammen, waarvan men tot op vandaag niet eens weet of zij de tsunami overleefd hebben. Hebben deze volksstammen, de Onges, Jarawas, Sentinelese, Great Andamanese en de Shompens zich kunnen handhaven of zijn ze meegesleurd door de tsunami en verdronken in de zee, hun bron van leven?

Guy Baeyens
(VIW-vertegenwoordiger in India. Hij leeft en werkt in Chennai sinds 1998)