AIDSBESTRIJDING IN CHINA MET LIMBURGER DAVID WILMOTS

CHINA & AIDS
MEER DAN EEN GEZONDHEIDSPROBLEEM
Ruim twintig jaar is de ziekte intussen gekend en even lang blijft de nachtmerrie duren. Een vaccin dat mensen beschermt tegen hiv (humane immunodeficiëntie virus) dat aids veroorzaakt is nog niet voor morgen. Wereldwijd speuren diverse onderzoeksinstellingen naar de juiste entstof en strijden duizenden hulpverleners tussen de mensen tegen de ziekte. Eén van hen is de 34-jarige Limburger David Wilmots. In de Centraal-Chinese provincie Hubei is hij VVOB-verantwoordelijke. De Vlaamse Vereniging voor Ontwikkelingssamenwerking en Technische Bijstand ontwikkelt er mee de medische zorg in verafgelegen en minoriteitengebieden en integreert als dusdanig aids in het ontwikkelingsproject.

STRUISVOGELPOLITIEK

Deze aan armoede gerelateerde infectieziekte maakt vooral in arme plattelandsgebieden veel slachtoffers. Op de omvang van het Chinese aids-probleem is dan ook moeilijk een juist cijfer te kleven omdat er onder de rurale bevolking weinig of niet getest wordt. Vaak sterven aids-patiënten zonder vastgestelde diagnose. De overheid schat het aantal patiënten op 1,2 miljoen en dit op een bevolking van 1,3 miljard Chinezen. Voor Hubei ligt het geschatte cijfer op 45.000 tegenover een bevolking van 70 miljoen. Enige kanttekening maken is wel noodzakelijk: wie heeft in China toegang tot welke cijfers? Het reële aantal slachtoffers ligt waarschijnlijk veel hoger.
Niets is vanzelfsprekend in China, zelfs niet de erkenning van een ziekte als aids. China-kenners zal het niet verbazen maar ik viel haast van mijn stoel van ongeloof: oktober 2001 noteren wij als datum waarop de Chinese autoriteiten de aidsproblematiek erkenden. David Wilmots: “De impact wordt echter nog grondig onderschat. De officiële instanties blijven ervan overtuigd dat aids vooral een gevaar is voor intraveneuze druggebruikers en homoseksuelen (wat trouwens nog steeds bij wet verboden is). Terwijl er te weinig aandacht gaat naar prostitutie en de gewone man.” De jongste jaren mag dan zowel op nationaal als provinciaal (Hubei) vlak hard gewerkt zijn rond de aids-problematiek. Het is zeker geen algemene regel verklaart de VVOB-coöperant nader: “De provincies hebben een grote zelfstandigheid inzake preventie wat erg grote regionale verschillen met zich meebrengt. Er is daarenboven een enorme kloof tussen de gezondheidszorg op het platteland en in de grootsteden. In grote steden vind je ziekenhuizen met Europese uitrusting maar in landbouwgebieden moeten de weinige kleine ziekenhuizen het met amper één operatiekamer stellen. Bovendien is de deskundigheid van de medische zorgverlers in deze gebieden erbarmelijk. Over aids-preventie spreek ik dan nog niet.”

WARM HOUSE

Het dringt bij de autoriteiten niet door dat investeren in informatieverlening veel lijden, moeite en geld kan besparen, constateert Wilmots: “De aandacht rond voorlichting beperkt zich al te vaak tot 1 december, wereldaidsdag. Rond die datum is er een enorme mobilisatie, veel media-aandacht, zijn er acties op publieke plaatsen en worden er condooms verspreid.
Dat het effectief ook anders kan, bewijzen Hubei en enkele andere provincies. Zij richtten in probleemgebieden wel reeds preventie –en begeleidingscentra op. In die zogenaamde warm houses kan men het jaar rond terecht voor informatie, testen, voorlichting, en begeleiding”, waarmee Wilmots nogmaals aantoont dat dubbele gevoelens legio zijn in China. Als ik vraag of er condoomdemonstraties mogen plaatsvinden, reageert hij anekdotisch:”Toen ik in september 2001 van start ging met het project was dat het voorwerp van een hele discussie. Er mochten op de universiteit geen voorbehoedsmiddelen uitgedeeld worden omdat dit volgens de autoriteiten aanmoedigen was van seksueel contact en dat is voor het huwelijk bij wet verboden. Een maand later toen aids/hiv door de toenmalige president Jiang Zemin officieel erkend werd, mocht ik tijdens mijn uiteenzetting wel een doos condooms vooraan in de aula plaatsen. De studenten die mijn uiteenzetting bijwoonden, konden dan zelf één komen halen. De universiteit garandeerde mij dat ik er geen tien aan de man zou brengen. In geen vijf minuten waren de 500 condooms echter verdwenen in de zakken van de studenten.”

THEORIE VERSUS PRAKTIJK

Ondanks de officiële erkenning blijft aids/hiv een erg gevoelig onderwerp. Vaak worden patiënten geweigerd door de reguliere gezondheidszorg. Wilmots: “Helaas is het taboe nog erg groot. Zieken worden ontweken, gevreesd en gediscrimineerd en dit vooral uit onwetendheid. Op die manier raken patiënt en familie geïsoleerd. Tot mijn spijt moet ik vaststellen dat ook onder het ziekenhuispersoneel deze houding overheerst. Terughoudende reacties wegens te weinig praktijkkennis zijn schering en inslag. Nochtans wordt bewezen dat het ook anders kan: personeel dat regelmatige contacten heeft met hiv –en aids-lijders is voorbereid op het omgaan met, en het begeleiden van zieken en familie. Vooral in kleinere ziekenhuizen, die het zonder degelijke begeleiding moeten stellen, is informatieverstrekking aan het personeel een eerste vereiste.” Men kan zich natuurlijk luidop vragen stellen bij het niveau van de Chinese gezondheidszorg en dan komt men al snel bij de essentie van het probleem. “Chinese universiteiten halen een hoog niveau op alle vlakken maar te vaak blijft het bij boekenkennis”, aldus David Wilmots. “Inzake aids is het niet anders: veel theorie en cijfers maar voor het overige letterlijk en figuurlijk een ver van mijn bed show. Praten over seks is tot op vandaag taboe.”
Toch is bewustmaking (voor de VVOB) slechts één element van aidsbestrijding. Concrete training in verzorging is minstens zo belangrijk. En wie de VVOB-artikels in onze twee vorige nummers las, weet dat de organisatie zich hierin onderscheidt van soortgelijke instituten en fondsen. Via dit project ontvingen honderden verpleegkundigen en ziekenhuisdirecties training en opleiding inzake behandeling en voorlichting van hiv/aids. Tienduizenden stuks preventiemateriaal (zie foto) werden verspreid en 20.000 condooms verdeeld. Dit alles in samenspraak met lokale professoren en andere internationale organisaties. En hoewel de resultaten volgens David Wilmots hoopgevend zijn, blijven er nog steeds té veel patiënten in de kou staan en zijn er nog veel meer projecten nodig om de aids-problematiek tot op Europese schaal terug te dringen. Procentueel lukt dat wel maar hett geconcentreerde aidsprobleem maakt dat de geschatte cijfers gecamoufleerd worden door het hoge bevolkingscijfer.

Koen Van der Schaeghe